فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: طحال در دوران جنینی نقش مهمی در خون‌سازی ایفا می‌کند. در مرحله رشد کبدی، طحال همراه با کبد در تولید سلول‌های خونی مشارکت دارد و در مرحله میلوئیدی نیز همراه با کبد و مغز استخوان در خون‌سازی نقش دارد. همچنین تخریب گلبول‌های قرمز پیر، لنفوسیت‌ها و ترومبوسیت‌ها در طحال انجام می‌شود. هدف این مطالعه بررسی تکامل مورفولوژیک و بافت‌شناسی پیش از تولد طحال در گوسفندان آواسی بومی عراق با استفاده از میکروسکوپ نوری و الکترونی روبشی بود.مواد و روش‌ها: تعداد 30 نمونه طحال از میش‌های آبستن سالم نژاد آواسی در مراحل مختلف آبستنی جمع‌آوری شد. سن جنین‌ها با استفاده از معادله طول فرق سر تا دنبالچه (CRL) تعیین گردید و نمونه‌ها به سه گروه تقسیم شدند: گروه اول 50 تا 60 روز، گروه دوم 90 تا 100 روز و گروه سوم 130 تا 140 روز. برای بررسی با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، قطعات کوچکی از طحال (حدود 1 میلی‌متر مکعب) تثبیت شدند. از SEM برای مشاهده سطح طحال در بزرگنمایی‌های مختلف استفاده شد. تحلیل داده‌های مورفولوژیک و هیستولوژیک با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 24 انجام گرفت.نتایج: در گروه اول، طحال به صورت لکه خونی کوچک متمایل به قرمز مشاهده شد و سپس رنگ آن قرمزتر و منسجم‌تر گردید. بررسی‌های میکروسکوپ الکترونی روبشی و هیستولوژی نشان داد که سطح طحال نابالغ بوده و قشر و ترابکول‌ها هنوز به‌طور کامل تکامل نیافته‌اند که بیانگر مراحل اولیه تمایز طحال است. در گروه دوم، اندازه طحال افزایش یافت و ترابکول‌ها از کپسول به پارانشیم امتداد پیدا کردند. همچنین تمایز واضح پالپ سفید و پالپ قرمز مشاهده شد که نشان‌دهنده بلوغ تدریجی ساختار طحال بود. در گروه سوم، طحال با پیشرفت دوره آبستنی تکامل بیشتری یافت و از نظر ساختاری تا حد زیادی مشابه طحال پس از تولد شد. این ساختار شامل کپسول طحال، ترابکول‌ها، پالپ قرمز و پالپ سفید همراه با اجزای سلولی مشخص بود و افزایش شبکه ترابکولی در بررسی‌های میکروسکوپ نوری و الکترونی مشاهده شد.نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه بلوغ تدریجی طحال در دوران پیش از تولد را نشان داده و نقش حیاتی آن را در تکامل سیستم ایمنی برجسته می‌سازد. هرگونه انحراف از این الگوهای طبیعی ریزساختاری ممکن است نشان‌دهنده اختلالات پاتولوژیک یا ایمنی‌شناختی باشد.