تشخیص مولکولی و تنوع ژنتیکی پروانه آبی کنار (Tarucus spp.) در استان میسان، جنوب عراق

نویسندگان

1 بخش حفاظت از گیاهان، دانشکده کشاورزی، دانشگاه میسان، عماره، میسان ۶۲۰۰۱، عراق

2 بخش شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه میسان، عماره ۶۲۰۰۱، میسان، عراق

3 بخش حفاظت از گیاهان، دانشکده کشاورزی، دانشگاه میسان، عماره، میسان ۶۲۰۰۱، عراق

doi
10.22103/jab.2026.27201.1905
چکیده

هدف: پروانه آبی کنار (Tarucus theophrastus) یکی از آفات مهم درختان کنار (Ziziphus) در مناطق گرمسیری به شمار می‌رود. شناسایی سنتی این حشرات بر اساس ویژگی‌های مورفولوژیک، به‌ویژه الگوهای لکه‌های بال و ساختار اندام‌های تناسلی، برای تفکیک گونه‌ها انجام می‌شود. مطالعه حاضر با هدف انجام تشخیص ژنتیکی دقیق این گونه در استان میسان انجام شد، زیرا وجود گونه‌های پنهان (Cryptic species) شناسایی مورفولوژیک استاندارد را با دشواری مواجه می‌سازد.مواد و روش‌ها: نمونه‌های پروانه آبی کنار از درختان Ziziphus spp. در مناطق الکحلاء، المیمونه و منطقه الطبار در استان میسان، جنوب عراق جمع‌آوری شدند. برای تعیین موقعیت جغرافیایی مناطق نمونه‌برداری و ثبت مکانی ایستگاه‌های جمع‌آوری از سیستم موقعیت‌یاب جهانی (GPS) استفاده شد تا امکان بازگشت دقیق به این مناطق در آینده فراهم گردد. روش تحقیق شامل استخراج DNA و تکثیر ژن سیتوکروم اکسیداز I (COI) با استفاده از آغازگرهای عمومی (LCO1490 و HCO2198) بود. نتایج الکتروفورز ژل وجود باندهای ژنتیکی واضح با اندازه مولکولی حدود 700 جفت باز را نشان داد.نتایج: الکتروفورز محصولات واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) باندهای ژنتیکی مشخصی برای ژن COI در اندازه مورد انتظار حدود 700 جفت باز نشان داد. نتایج تحلیل توالی ژنی و هم‌ترازی آن‌ها با پایگاه جهانی GenBank، تطابق ژنتیکی 100% با نمونه مرجع (ON436886.1) را آشکار کرد. نمونه‌های محلی به‌طور رسمی در بانک اطلاعات DNA ژاپن (DDBJ) تحت شماره‌های دسترسی LC913553، LC913554 و LC913555 ثبت شدند. همچنین، درخت فیلوژنتیکی طراحی‌شده با استفاده از روش روش حداکثر احتمال در نرم‌افزار MEGA11 نزدیکی ژنتیکی کامل میان نمونه‌های مورد مطالعه و سویه‌های جهانی ثبت‌شده را نشان داد.نتیجه‌گیری: این مطالعه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا بر اساس دانش ما این پژوهش یکی از نخستین مستندسازی مولکولی و اطلاعاتی این گونه در استان میسان محسوب می‌شود. همچنین، افزودن سویه‌های جدید به پایگاه داده ژنتیکی ملی می‌تواند به بهبود برنامه‌های کنترل تلفیقی و درک بهتر تنوع ژنتیکی این حشره در عراق کمک کند.