تعیین سطوح برخی شاخص‌های ایمنی‌شناختی و فیزیولوژیک در موش‌های صحرایی مبتلا به نفروتوکسیسیته القاشده با استامینوفن و تیمار شده با لوتئولین

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش، دانشگاه القادسیه، عراق.

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش، دانشگاه القادسیه، عراق

doi
10.22103/jab.2026.27146.1893
چکیده

هدف: این مطالعه با هدف بررسی نقش محافظتی لوتئولین در کاهش نفروتوکسیسیته (سمیت کلیوی) ناشی از استامینوفن از طریق ارزیابی برخی شاخص‌های ایمنی‌شناختی و بیوشیمیایی در موش‌های صحرایی آلبینو انجام شد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش از 32 سر موش صحرایی نر بالغ آزمایشگاهی (سه ماهه با وزن 145 تا 165 گرم) استفاده شد. آزمایش در حیوان‌خانه گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه القادسیه انجام گرفت. حیوانات به‌طور تصادفی به چهار گروه، هر گروه شامل 8 موش، تقسیم شدند. گروه شاهد در طول دوره آزمایش (30 روز) فقط آب معمولی دریافت کرد. در گروه تیمار اول (T1)، حیوانات استامینوفن را با دوز 470 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن دریافت کردند. در گروه تیمار دوم (T2)، لوتئولین با دوز 100 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن تجویز شد. در گروه تیمار سوم (T3)، حیوانات به‌طور همزمان استامینوفن با دوز 470 میلی‌گرم بر کیلوگرم و لوتئولین با دوز 100 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن دریافت کردند. استامینوفن و لوتئولین روزانه یک بار به مدت 30 روز متوالی تجویز شدند. نتایج: نتایج مطالعه نشان داد که در گروه T1 افزایش معنی‌داری (P<0.05) در شاخص‌های عملکرد کلیه شامل اوره، کراتینین و اسیداوریک، همچنین در سطح مالون‌دی‌آلدئید (MDA) و شاخص‌های التهابی شامل TNF-α و IL-6 در مقایسه با گروه شاهد مشاهده شد. این تغییرات با کاهش معنی‌دار (P<0.05) در افزایش وزن بدن و شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی شامل گلوتاتیون احیاشده (GSH)  و آنزیم کاتالاز (CAT) همراه بود. در مقابل، در گروه T2 تفاوت معنی‌داری نسبت به گروه شاهد مشاهده نشد. در گروه T3  بهبود قابل توجهی مشاهده شد که شامل کاهش معنی‌دار (P<0.05) شاخص‌های عملکرد کلیه، سطح MDA و نشانگرهای التهابی (TNF-α و IL-6) بود. این بهبودها همراه با افزایش معنی‌دار (P<0.05) در افزایش وزن بدن و شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی (GSH و CAT) نسبت به گروه T1 بود. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که تجویز استامینوفن موجب بروز نفروتوکسیسیته قابل توجهی می‌شود که با اختلال در عملکرد کلیه، افزایش استرس اکسیداتیو و افزایش شاخص‌های التهابی همراه است. درمان با لوتئولین توانست این تغییرات را به‌طور معنی‌داری بهبود بخشد. این اثرات احتمالاً ناشی از خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی لوتئولین بوده که منجر به بهبود شاخص‌های عملکرد کلیه و بازسازی سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی شده است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که لوتئولین می‌تواند به‌عنوان یک عامل محافظتی امیدوارکننده در برابر آسیب کلیوی ناشی از استامینوفن مطرح باشد.