فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایمنی ترافیک یکی از چالش‌های مهم حمل‌ونقل است و سرعت وسایل نقلیه به‌عنوان عاملی اثرگذار در بروز و شدت تصادفات مطرح می‌شود. رفتار سرعتی رانندگان تحت‌تأثیر شرایط محیطی و هندسی مسیر قرار دارد. این پژوهش با هدف تحلیل سرعت عملکردی و عوامل مؤثر بر آن در محورهای چهارخطه برون‌شهری لرستان انجام شد. داده‌های سرعت به‌صورت نامحسوس در جریان آزاد و اطلاعات هندسی از طریق برداشت میدانی گردآوری شد. در مجموع ۲۰۱ قطعه شامل مقاطع مستقیم و قوس شناسایی و سرعت آزاد ۱۰۰ خودروی سواری در هر قطعه ثبت گردید، که ۲۰۱۰۰ داده معتبر حاصل شد. مدل‌سازی سرعت عملکردی با رگرسیون خطی چندگانه انجام گرفت. نوآوری پژوهش در تحلیل رفتار تبعیت رانندگان از محدودیت سرعت در سطوح مختلف و مقایسه عملکرد آن‌ها در قوس‌ها و مقاطع مستقیم است؛ موضوعی که کمتر در مطالعات داخلی و خارجی بررسی شده است. نتایج نشان داد رانندگان تنها در محدودیت‌های ۱۱۰ و ۹۵ کیلومتر بر ساعت از قانون پیروی می‌کنند و با کاهش مقدار محدودیت، اختلاف سرعت عملکردی و مجاز به‌ترتیب تا 2/2و ۲ برابر افزایش می‌یابد. در مقاطع مستقیم، سرعت ۸۵ درصد قوس قبل آن با ضریب 55/0 بیشترین اثر افزایشی را داشت، درحالی‌که شیب سربالایی، سرعت را به‌طور میانگین، 8/25 کیلومتر بر ساعت کاهش داد و وجود خط‌کشی کنار مسیر موجب افزایش 7/3 کیلومتر بر ساعتی سرعت شد. در قوس‌ها نیز سرعت ۸۵ درصد مسیر قبل با ضریب 63/0 اثرگذارترین عامل افزایشی بود و هر ۱۰۰ متر افزایش شعاع قوس، سرعت را 2/1 کیلومتر بر ساعت افزایش داد. همچنین شیب سربالایی حدود 96/3 کیلومتر بر ساعت سرعت را کاهش داد. ضرایب تعیین مدل‌ها برای مسیر مستقیم و قوس به ترتیب 721/0 و 786/0 بود که دقت مناسب مدل‌ها را نشان می‌دهد. نتایج بر لزوم طراحی پیوسته مسیر، اقدامات آرام‌سازی و تقویت کنترل‌های هوشمند برای کاهش سرعت غیرمجاز و بهبود ایمنی تأکید دارد.