بررسی شاخص‎های موثر بر ترانزیت حمل و نقل دریایی (مورد کاوی: محور شرق)

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده مهندسی دریا، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، زاهدان، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی دریا، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، زاهدان، ایران

doi
10.22034/tri.2025.536131.3361
چکیده

ترانزیت حمل‌ونقل دریایی نقش مهمی در تجارت جهانی دارد و ایران به دلیل موقعیت استراتژیک خود ظرفیت بالایی برای توسعه این حوزه دارد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی، شاخص‌های مؤثر بر ترانزیت دریایی در محور شرق را بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهند که تمامی شاخص‌ها در وضعیت مطلوبی قرار دارند و شاخص‌های "هزینه ترانزیت"، "سرعت روند ترانزیت کالا"، "شبکه بنادر"، "طول اسکله"،" اتصال چندوجهی"، "بازاریابی جذب کالا"، "عوامل زیرساختی"، "عوامل سیاسی و بین المللی"، "نرخ تورم"، و "مساحت انبار" با بیشترین امتیاز، به‌عنوان مهم‌ترین شاخص‌ها در روند ترانزیت دریایی در رتبه‌های اول تا دهم قرار گرفتند. همچنین، هزینه ترانزیت به‌عنوان چالش اصلی شناسایی شد. برای بهبود این حوزه، بر کاهش هزینه‌ها، ارتقای زیرساخت‌ها، افزایش سرعت و تقویت امنیت تأکید شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که شاخص‌های مربوط به مدیریت منابع و پسماند تأثیر کمتری بر روند ترانزیت دارند، اما همچنان نیازمند بهبود هستند. در این راستا، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین حمل‌ونقل و توسعه بنادر می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر افزایش بهره‌وری داشته باشد. علاوه بر این، همکاری‌های بین‌المللی و تعاملات بین‌بخشی می‌تواند روند ترانزیت را تسهیل کرده و رقابت‌پذیری ایران را در بازارهای جهانی افزایش دهد.