فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه قیمت‌گذاری راه‌ها به یکی از اولویت‌های اصلی در سیاست‌های حمل‌ونقل جهانی تبدیل‌شده است. قیمت‌گذاری راه، راهکاری مؤثر برای تأمین منابع مالی توسعه و بهبود سیستم‌های حمل‌ونقل و نیز مدیریت تقاضا و کنترل ازدحام است. هدف اصلی این مقاله، ارائه مدل اقتصادی تعیین نرخ عوارض وسایل نقلیه سنگین و نیمه‌سنگین تجاری در آزادراه‌های کشور با تأکید بر میزان خسارت وارده بر روسازی است. بدین منظور با استفاده از رویکرد هزینه نهایی خارجی، نرخ عوارض این وسایل نقلیه محاسبه‌شده است. علاوه بر مدل اصلی، مدلی تعدیل‌یافته ارائه گردیده و نرخ عوارض بر اساس آن تعیین‌شده است. با توجه به رویکرد پیشنهادی به‌عنوان نمونه، نرخ عوارض در آزادراه تهران-قم محاسبه گردید. دو استراتژی برای تعیین نرخ عوارض استفاده شده است: (1) پوشش کل هزینه‌های تحمیل‌شده (سناریوی گرداننده دولتی) و (2) پوشش هزینه‌های زیرساخت به همراه حاشیه سود ۳۰ درصد (سناریوی گرداننده خصوصی). نتایج نشان داد درصورتی‌که هزینه‌های نهایی اولیه زیرساخت در محاسبه نرخ عوارض لحاظ نشوند، میزان انحراف نرخ عوارض محاسبه شده از مقادیر کنونی کمتر از سایر سناریوها است. نکته بسیار مهم، بیشتر بودن نرخ‌های محاسبه‌شده نسبت به مقادیر فعلی است. چنین موضوعی ممکن است در صورت اجرای مدل پیشنهادی با مخالفت شدید کاربران حمل‌ونقل مواجه شود؛ بنابراین اجرای تدریجی و فرهنگ‌سازی پیش‌نیاز اجرای مدل است.