فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع میراث فرهنگی-محیط‌ طبیعی یکی از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی شهری و ارتقا کیفیت زندگی شهری نیز یکی از هدف‌های مهم برنامه‌ریزی شهری است. همچنین، منابع متعدّدی دربارۀ کیفیت زندگی در اسناد میراث فرهنگی در‌قالب گزارش‌های علمی و عملیاتی وجود دارد؛ ولی هنوز ارتباط بین کیفیت زندگی و محیط‌های میراثی به‌صراحت بیان نشده است. یکی از این میراث محیطی-طبیعی (فرهنگی) رودخانه‌های شهری است که محل پیوند مردم، شهر و طبیعت است؛ اما در بیشتر پژوهش‌ها به این میراث توجهی نشده است. با نادیده‌گرفتن ارزش‌های میراثی رودخانۀ زاینده‌رود (Zayandehrud River) در شهر اصفهان ضمن محروم‌کردن شهروندان از قابلیت‌های بالقوه و بالفعل، باعث ایجاد مخاطره‌های طبیعی و انسانی (خشکسالی) شده است؛ این درحالی است که ارزش‌های رودخانه با برنامه‌ریزی شهری به مناطق پیرامونش کمک می‌کند تا شهروندان در راستای ارتقا کیفیت زندگی همراه با کاهش خطر‌های بالقوه، نهایت استفاده را از رودخانه کنند. هدف از پژوهش حاضر توصیف ارزش‌های میراث محیط طبیعی رودخانۀ زاینده‌رود شهر اصفهان، توصیف مؤلفه‌های کیفیت زندگی ساکنان پیرامون آن و تأکید بر اهمیت و میزان ارتباط ارزش‌های میراث محیط طبیعی رودخانۀ زاینده‌رود بر ابعاد کیفیت زندگی ساکنان (به‌عنوان ذی‌نفعان کلیدی) (Key stakeholders) پیرامون آن است. پژوهش حاضر کاربردی و برپایۀ شیوه کمّی و کیفی است. داده‌ها براساس مطالعات اسنادی، میدانی و پیمایش گردآوری‌‌ و از ابزارهای مشاهده و پرسشنامۀ ساختاریافته نیز استفاده شده است. در تحلیل داده‌ها در کنار تحلیل‌های کمّی چون آزمون فریدمن و تحلیل عاملی تأییدی از تحلیل متون بهره‌ گرفته شده است. نتایج نشان داد که ارزش‌های میراث محیط طبیعی رودخانۀ زاینده‌رود بر ابعاد کیفیت زندگی ساکنان پیرامونش تأثیر بسزایی دارد که ارزش‌های میراثی آن شامل سه دستۀ «محیطی، ادراکی، احساسی»، «تاریخی، فرهنگی، اجتماعی» و «کاربردی (کاربستی)» و کیفیت زندگی ساکنان آن نیز شامل شش بُعد سیاسی و مدیریتی، اقتصادی، تاریخی، اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی است که هر‌یک شامل چند مؤلفه و نشانگر است.