فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌کارگیری سامانه‌های هوشمند حمل‌ونقل (ITS) یکی از مؤثرترین مداخلات برای ارتقای ایمنی جاده‌ای محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر تجهیزات هوشمند شامل دوربین‌های کنترل سرعت، تابلوهای پیام‌متغیر (VMS) و سامانه توزین در حرکت (WIM) بر فراوانی تصادفات در محورهای پرتردد استان‌های مازندران و گلستان انجام شد. داده‌های شش‌ساله (۱۳۹۲–۱۳۹۷) شامل ۱۶٬۶۶۹ تصادف ثبت‌شده، متوسط سالانه تردد روزانه (AADT) و اطلاعات دقیق محل نصب تجهیزات ITS استخراج و تحلیل گردید. برای مدل‌سازی، از رگرسیون پواسون و دوجمله‌ای منفی به‌عنوان دو رویکرد معتبر در مدل‌سازی داده‌های شمارشی استفاده شد. نتایج نشان داد نصب دوربین‌ها اثر کاهشی معناداری بر تعداد تصادفات بویژه در فاصله کم از محل نصب دوربین‌ها دارد، ‌طوریکه در اکثر مدل‌ها درصد کاهش قابل توجه‌ای مشاهده شده است. سامانه WIM برخلاف انتظار، موجب افزایش تصادفات بویژه در فاصله بسیار نزدیک محل نصب این نوع تجهیزات شده که نتیجه رفتار غیر متعارف و مانورهای ناگهانی رانندگان بعضی از وسایل نقلیه سنگین جهت اختلال در عملکرد سامانه است. با این حال، مدل دوجمله‌ای منفی برازش بهتری نسبت به پواسون ارائه داد و به‌عنوان مدل معتبرتر و قابل اتکاتر برای تحلیل داده انتخاب شد. یافته‌ها نشان می‌دهد توسعه و مدیریت درست ITS، بویژه دوربین‌های ثبت تخلف، می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای ایمنی جاده‌ای داشته باشد. اما بهره‌برداری از سامانه WIM نیازمند بازطراحی، آموزش و نظارت تکمیلی است. در پایان، پیشنهادهای سیاستی و اجرایی برای بهبود عملکرد سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل ارائه شده است.