رویکرد چندمعیاره در شرایط عدم قطعیت مبتنی بر تئوری شواهد برای شناسایی و رتبه بندی نقاط پرتصادف جاده‌ها

نویسندگان

1 گروه مهندسی صنایع‌، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش ، ایران

2 گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران

3 گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان‌، سمنان‌، ایران

doi
10.22034/tri.2026.556792.3398
چکیده

شناسایی و رتبه‌بندی نقاط حادثه‌خیز جاده‌ای، گامی بنیادی در ارتقای ایمنی راه‌ها و کاهش تصادفات محسوب می‌شود. در این پژوهش، یک مدل تصمیم‌گیری ترکیبی نوآورانه بر پایه تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)، روش تصمیم‌گیری چندمعیاره TOPSIS و تئوری شواهد ارائه شده است که با هدف مدیریت عدم قطعیت موجود در داده‌ها و افزایش دقت رتبه‌بندی نقاط پرخطر توسعه یافته است. در گام نخست، کارایی هر یک از ده نقطه فرضی حادثه‌خیز با استفاده از مدل DEA محاسبه شد. سپس، نتایج حاصل به روش TOPSIS برای رتبه‌بندی اولیه نقاط مورد استفاده قرار گرفت. در مرحله نهایی، تئوری شواهد به‌منظور تجمیع نتایج و ارائه رتبه‌بندی نهایی مقاوم و قابل اعتماد به‌کار گرفته شد. داده‌های ورودی شامل ده شاخص کمی و کیفی مرتبط با ایمنی جاده‌ای است که با استفاده از نظرات خبرگان و داده‌های فرضی استخراج گردید. نتایج نشان داد نقطه P7 با امتیاز 0.892 به‌عنوان ایمن‌ترین و نقطه P9 با امتیاز 0.317 به‌عنوان پرخطرترین مکان شناسایی شد. مدل پیشنهادی ضمن ارائه نتایج پایدار در برابر نوسانات ورودی‌ها، از توانایی بالایی در مدیریت عدم قطعیت برخوردار بوده و می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد در پشتیبانی تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و بهبود ایمنی شبکه‌های جاده‌ای مورد استفاده قرار گیرد.