تابآوری اقتصادی بخش خدمات: آیا زیرساخت حمل و نقل مهم است؟
نویسندگان
1 دانشیار بخش اقتصاد دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 استاد، بخش اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/tri.2025.537342.3363چکیده
تابآوری اقتصادی، قابلیت یک سیستم اقتصادی برای مقاومت در برابر شوکهای بیرونی و بازگشت سریع به مسیر تعادلی و رشد تعریف میشود و نقشی حیاتی در کاهش آسیبپذیری ایفا میکند. در مواجهه با شوکهای منفی، بخشهای فاقد تابآوری کافی از حالت تعادل پایدار خارج شده و ممکن است با افت عملکرد مداوم مواجه شوند. از اینرو، تقویت تابآوری بخشهای اقتصادی از طریق شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر آن، به یکی از راهبردهای کلیدی برای مقابله با ناپایداریها تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر زیرساختهای حملونقل بر تابآوری اقتصادی بخش خدمات در ۲۸ استان ایران طی دو دوره زمانی ۱۳۸۰–۱۳۹۱ و ۱۳۹۲–۱۴۰۰ است. برای اندازهگیری تابآوری از شاخص هان و گوتز و برای تحلیل اثر زیرساختهای حملونقل از الگوی رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) به منظور لحاظ کردن ناهمسانی فضایی استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد زیرساخت حملونقل در تمامی استانها تأثیر مثبت و معناداری بر تابآوری بخش خدمات دارد. فضای کسبوکار نیز در همه استانها اثر مثبت و معنادار نشان داده است. متغیرهای سرمایه انسانی و تمرکز فعالیتهای صنعتی در بیش از ۵۰ درصد استانها تأثیر مثبت و معنادار داشتهاند. تنوع فعالیتهای اقتصادی در دوره اول در بیش از ۵۰ درصد استانها اثر مثبت و معنادار داشته، اما در دوره دوم این اثر در کمتر از ۵۰ درصد استانها مشاهده میشود. همچنین، تأثیر مخارج دولت بر تابآوری بخش خدمات در دوره اول تنها در ۳ درصد استانها و در دوره دوم در ۳۰ درصد استانها مثبت و معنادار بوده است.
