تصحیح عباراتی از دینکرد نهم بر اساس زند یسن‌ها

نویسندگان

1 گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ایران

2 گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22099/jill.2023.47510.1347
چکیده

در این مقاله ابتدا به محتوای نسک‌های گاهانی موجود در دینکرد نهم و ارتباط آن‌ها با زند موجود یسن‌ها و نحوة مواجهة هر یک از این نسک‌ها با زند یسن‌ها اشاراتی شده است. نقل‌ قول‌های گاهانی از زند یسن‌ها در خلاصة نسک‌ها، در مواردی ترجمة پهلوی یسن‌ها و گاهی تفسیر آن‌ها هستند، یعنی شرحی که بر ترجمة پهلوی نوشته شده است. این نقل قول­ها گاهی عین عبارات زند هستند و گاهی با آن‌ها تفاوت دارند. آمدن این نقل‌ قول‌ها ممکن است نشانة آن باشد که یسن‌های پهلوی پیش از تدوین نهایی نسک‌ها، که خلاصة آن‌ها در دینکرد آمده، موجود بوده‌اند. بخش اصلی این مقاله تصحیح و تجدید نظر در خوانش برخی از لغات و عبارات موجود در ورشتمانسر‌نسک از دینکرد نهم، ترجمة احمد تفضلی، با استفاده از زند موجود یسن‌ها است. تفضلی خود نیز در پیشگفتار به این مطلب اشاره می‌کند که در ورشتمانسر‌نسک عباراتی از گاهان به پهلوی ترجمه شده‌اند. با بررسی چند عبارت در این مقاله، مشخص می‌شود که زند یسن‌ها ابزاری مهم در مطالعة متون پهلوی و خصوصاً متون پهلوی برگرفته از زند یسن‌ها است و کمک‌گرفتن از آن فهم این متون و مطالبی را آسان می‌کند که سعی در انتقال آن داشته‌اند. در هر مورد ابتدا متن اوستایی و سپس متن نسک از دینکرد نهم که دربردارندة خوانش تفضلی است ارائه، بعد از آن متن زند، که تصحیح به واسطة آن است، نقل و در پایان متن و ترجمة اصلاح­شده عرضه می‌شود.