فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اشتغال زوجه همواره از مسائل فقهی حقوقی چالشی در روابط زوجین بوده و نظرات مختلفی نسبت به آن ابراز شده است. از مهمترین مسائل مرتبط با اشتغال زوجه، جواز یا عدم جواز اشتغال او خارج از منزل و بدون اذن زوج بوده که روشن شدن نتیجه بحث، می‌تواند منجر به تعدیل روابط زوجین، کاستن از اختلافات ایشان و در نهایت، پایان یافتن بسیاری از دعاوی مرتبط در سیستم قضایی گردد. فقهای معاصر و حقوقدانان، این بحث را ناظر به کیفیت توافق طرفین در حین عقد، پیش از عقد و پس از آن، پردازش کرده‌اند که با عنایت به چهار مبنا، منع اشتغال زوجه را از حقوق مسلّم زوج دانسته‌اند. این مبانی عبارتند از: نشوز، قوامیت مرد، منافات با حقوق زوج و مغایرت با مصلحت زن و خانواده. این پژوهش، با هدف نقد مبانی منع اشتغال زوجه بدون اذن زوج از منظر فقه و حقوق، به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام گرفته است. مسئله اشتغال زوجه در این نوشته، بدون تعرض به صورتی که طرفین بر اشتغال یا عدم آن توافق کرده باشند، بررسی شده است. نوآوری این تحقیق، نوع نگرش به مبانی فارغ از توافق طرفین، سازماندهی جدید استدلالها، تفکیک میان مصلحت و عدم مفسده در نهاد خانواده و نقد‌های ویژه‌ای است که با توجه به مدلول ادله، عرف عقلا و لغت عرب صورت گرفته است. امری که با وجود تصریح برخی از شارحین روایات و لغت‌شناسان، در آثار پیشین این مسئله بدان پرداخته نشده است. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که از میان مبانی منع اشتغال زوجه، سه مبنای نشوز، قوامیت مرد و منافات با حقوق زوج، توان اثبات مدعای مشهور فقها و حقوقدانان را ندارد؛ اما «مراعات مصلحت» در برخی موارد و در صورت مغایرت شغل زن با مصالح زن یا خانواده می‌تواند مانع اشتغال وی گردد.