ارائه مدل اثرگذاری حواس‌پرتی بر روی رفتار ناهنجار رانندگی برای رانندگان وسایل نقلیه سنگین

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

doi
10.22034/tri.2024.415885.3191
چکیده

حواس پرتی راننده به‌طور قابل‌توجهی عملکرد را مختل می کند و احتمال تصادف خودرو را افزایش می دهد. درک دلایل اساسی درگیر شدن حواس پرتی و همچنین حساسیت افراد به انواع مختلف حواس‌پرتی، گامی ضروری در توسعه راه‌حل‌های مؤثر برای کاهش حواس‌پرتی است. مطالعه حاضر باهدف بررسی تأثیر حواس پرتی رانندگان بر روی رفتار ناهنجار رانندگی انجام‌شده است. این مطالعه اطلاعات خود گزارشی 320 راننده حرفه‌ای وسایل نقلیه سنگین را بین سنین 31 تا 69 سال مورد تجزیه‌وتحلیل قرارداد که میزان پاسخ دهی 75 درصد بود. شرکت‌کنندگان علاوه بر پرسشنامه رفتار رانندگی به پرسشنامه حواس پرتی (درگیر شدن در حواس‌پرتی در حین رانندگی) و کیفیت خواب پیتسبورگ (PSQI) نیز پاسخ دادند. برای بررسی رفتار رانندگان وسایل نقلیه سنگین و بررسی اعتبار آن‌ها، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. پس از اتمام این مرحله، از مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS برای شناسایی تأثیر متغیرهایی نظیر حواس‌پرتی، سن، تحصیلات و تجربه رانندگی بر رفتارهای رانندگان وسایل نقلیه سنگین استفاده گردید. نرم‌افزار SmartPLS یکی از برنامه‌های کاربردی برجسته برای مدل سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) است. نتایج نشان داد که هرچقدر رانندگان وسایل نقلیه سنگین مدت بیشتری رانندگی کنند، با حواس‌پرتی بیشتری مواجه می‌شوند. این موضوع ممکن است باعث افزایش خطاها، لغزش‌ها و تخلفات در رانندگی گردد. همچنین، نتایج نشان داد که ویژگی های جمعیت‌شناسی نیز بر روی حواس پرتی در حین رانندگی تأثیر می گذارد.