فعل مرکب در زبان لاری

نویسندگان

1 مدرس مجتمع آموزش عالی لارستان

doi
10.22099/jill.2023.46627.1337
چکیده

زبان لاری هم‌چون سایر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی منبع بسیار مهمی در پژوهش‌های تاریخی، اجتماعی و به ‌ویژه زبان‌شناسی است. این زبان شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی جنوب غربی است که توسط اطلس زبان‌های در خطرِ یونسکو به عنوان یکی از زبان‌‌های در خطر معرفی شده است. هدف از این پژوهش بررسی فعل مرکب در این زبان است. این مقاله می‌کوشد تا به این سوالات پاسخ دهد: چه فرایندهایی در ساخت فعل مرکب در زبان لاری دخیل هستند، سازة غیرفعلی در فعل مرکب در این زبان چیست و ساخت فعل مرکب در این زبان، فرایندی نحوی است یا ساختواژی. داده‌‌ها در این زبان به روش میدانی و بر اساس شم زبانی نویسنده به عنوان گویشور بومی گرد‌آوری شده‌ و به شیوة‌ توصیفی- تحلیلی بررسی شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ساخت فعل مرکب در این زبان یک فرایند ساختواژی است؛ زیرا حرکت هسته به هسته نیست بلکه در این زبان عناصری غیر از هسته از جمله قیدها و ضمایر نیز با فعل ترکیب می‌شوند و فعل مرکب را می‌سازند. در این زبان دو فرایند عمدة‌ ترکیب و انضمام نیز در تشکیل فعل مرکب دخیل هستند. دامنة ترکیب در زبان لاری گسترده و شامل صورت‌های مختلفی از جمله ترکیب صفت با فعل، اسم با فعل، گروه حرف اضافه با فعل، قید یا قید پیشوندی با فعل و ضمیر با فعل است. اما تنها دو گونة‌ انضمامی مفعول صریح و مفعول بواسطه در این زبان وجود دارند.