تأثیر رانت خواری بر اقتصاد با رویکرد فقهی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی(ره)، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/ejs.2022.333942.1193
چکیده

زمینه و هدف: رانت­خواری یکی از جلوه­های فساد است که آثار آن در حوزه اقتصاد بسیار قابل توجه است. پژوهش حاضر درصدد است تا به بررسی تأثیر رانت­خواری بر اقتصاد از منظر فقهی بپردازد. مواد و روش‌ها: روش مورد استفاده در پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفری و مراجعه به متون فقهی، اسناد حقوقی، مقالات و تحقیقات نگاشته شده در این زمینه است. ملاحظات اخلاقی: پژوهش حاضر با مبنا قرار دادن اصول اخلاقی در ارجاع­دهی و استفاده از منابع فقهی و متون دست اول نگارش شده است. یافته‌ها: رانت­خواری دارای انواعی از رانت اطلاعاتی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، آموزشی، قضایی و امنیتی است و به دلیل دسترسی ایجاد کردن برای عده­ای و محروم ماندن عده­ای دیگر، از مظاهر ظلم و فساد است. در فقه، رانت­خواری عملی قبیح و حرام اعلام شده است. نتیجه‌: شکوفایی اقتصادی نیازمند کار و تلاش مولد و دوری از روش­هایی است که باعث دسترسی عده­ای به منافع و محروم ماندن عده­ای دیگر شود. از این جهت، رانت باعث نابرابری، ظلم و ستم و همچنین شکل­گیری باندهای مافیایی ثروت و قدرت می­شود. فقه اسلامی مخالف ثروت­اندوزی نامشروع از جمله رانت­خواری است.