تحلیل رژیم باد خلیج فارس با استفاده از داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی همدیدی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فیزیک دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، شرکت جهاد تحقیقات آب و انرژی

2 دکتری عمران - هیدرولیک، شرکت جهاد تحقیقات آب و انرژی

3 دکتری فیزیک دریا، سازمان هواشناسی کشور، پژوهشکده هواشناسی

4 دانشجوی دکتری عمران - هیدرولیک، شرکت جهاد تحقیقات آب و انرژی

doi
چکیده

در این تحقیق داده‌های همدیدی باد اندازه‌گیری شده در 13 ایستگاه هواشناسی واقع در بخش شمالی خلیج فارس از بدو تأسیس تا سال 2007 با هدف بررسی الگوی تغییرات باد خلیج فارس، مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور گلبادهای سالیانه و ماهیانه و نمودارهای فراوانی سرعت باد، ترسیم شده است. سپس با تحلیل این اطلاعات و بازبینی و بروزرسانی تحقیقات گذشته، سعی شد برای هر ایستگاه تقسیم‌بندی مناسبی بر اساس بازه‌های زمانی که دارای الگوی باد سالانه مشابه هستند، صورت گیرد و از این طریق الگوی‌های باد نمونه‌ای برای هر ایستگاه تعیین گردید. در مرحله بعد با بررسی شرایط طبیعی و جغرافیایی و نظام‌های هواشناسی حاکم بر منطقه و مطابقت این اطلاعات با الگوهای باد نمونه ایستگاه‌ها تغییرات باد در بخش شمال خلیج فارس در یک دوره بلند مدت و برای فصول مختلف مد نظر قرار گرفت. این بررسی‌ها نشان دادند که باد غالب در سواحل غرب خلیج فارس غرب – شمال غربی بوده که با حرکت به سمت مرکز خلیج فارس به سمت غرب میل کرده و در نزدیکی جزیره قشم به جنوب غربی متمایل شده و در بندرعباس و تنگه هرمز به صورت غیرقابل انتظاری جنوبی می‌شود. تحلیل اطلاعات نشان داد که جهت بادهای نظام‌مند در امتداد سواحل شمالی خلیج فارس تحت تأثیر شکل سواحل و رشته کوه‌های بلند به موازات آن‌ها قرار می‌گیرد و این اثر با دور شدن از این عوارض ضعیف شده و در ایستگاه‌های واقع در جزایر مشهود نیست، بطوریکه در ایستگاه‌هایی که در دریا واقع هستند همچون سیری و ابوموسی جهت غالب وزش باد در همه فصول غربی است. همچنین با وجود اینکه با پیشروی از غرب به شرق خلیج فارس از شدت بادهای نظام‌مند غالب در غرب منطقه کاسته می‌شود، مولفه غالب دیگری در امتداد عمود بر سواحل ظاهر شده که شدت و تداوم سالانه آن بسوی شرق خلیج فارس افزایش می‌یابد بطوریکه در بندرعباس به دلیل موقعیت و امتداد ساحل، این مولفه باد غالب منطقه را تعیین می‌نماید. بطور کلی نتایج این تحقیق بیان می‌کنند که الگوی باد غالب در مناطق مختلف خلیج فارس به جهت و موقعیت خط ساحلی و همچنین شرایط فصلی بادها و عوارض ساحلی (مانند کوه ها) بستگی دارد و نزدیک بودن ایستگاه‌ها به یکدیگر از لحاظ مکانی به معنی داشتن روند یکسان در الگوی تغییرات جهت باد و مقدار سرعت باد نمی‌باشد.