چیستی و برایند رابطه عرف و سیره عقلا از دیدگاه مذاهب امامیه و اهلسنت
نویسندگان
1
2 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
چکیده
نقشآفرینی مؤثر عرف و سیره عقلایی، در عرصههای مختلف علمی و فرایند کاوشهای فقهی و حقوقی، بر کسی پوشیده نیست و همواره پژوهشگران فقهی مذاهب اسلامی، عرف و سیره عقلایی را عنصر مهم، گرهگشا و راهکار نهایی شمردهاند. اما اینکه عرف در اصطلاح اهلسنت و سیره عقلا در امامیه، از چه رابطهای برخوردار است، تعاریف ارائهشده و شواهد فراوان، حاکی از اتحاد مفهومی «عرف عام»، و «سیره عقلا» است. یافتههای تحقیق با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی نشان داد که از زمان محقق حلی بدینسو، سیره عقلا یا بنای عقلا یا سنت عقلایی با مفهوم خاصتر از عرف عام، جایگزین اصطلاح عرف شد. هر چند که عرف دارای گونههای مختلفی است، ولی عرف صحیح و همسو با ادله شرع و واجد شرایط، همواره مورد توجه پژوهشگران فقه بوده است و نقش آن به عنوان ابزار شناخت، کشف مقاصد و تصمیمگیری درست در عرصههای مختلف فقهی فاقد نص، مورد توافق اهلسنت و امامیه است و کارآمدی آن به عنوان دلیل مستقل، بهجز امور ارتکازی فراگیر، نهتنها در امامیه که در اهلسنت نیز قابل اثبات نیست.
