پیش نگری متغیرهای اقلیمی دما و بارش با استفاده از برونداد مدل CMIP6 تحت سناریوهای SSP (مطالعه موردی: حوضه آبریز رودخانه شور)

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

3 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، خوزستان، اهواز،ایران

4 استادیار گروه شهرسازی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

5 استادیار گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

doi
10.22034/jcr.2025.536389.1708
چکیده

پیش نگری تغییرات متغیرهای هواشناسی در درازمدت، از اهمیت زیادی در مطالعات تغییرات اقلیمی برخوردار است. بنابراین هدف از پژوهش حاضر، پیش نگری تغییرات متغیرهای اقلیمی دما و بارش در حوضه آبریز رودخانه شور واقع در استان خوزستان با استفاده از برونداد مدل CMIP6 تحت سناریوهای حدی SSP بوده است. بدین منظور داده‌ های متغیر اقلیمی دمای حداکثر، دمای حداقل و بارش روزانه ایستگاه سینوپتیک مسجدسلیمان طی دوره‌‌ آماری 2024-1985 از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید و پس از روندیابی با بهره‌گیری از آزمون من-کندال با استفاده از افزونه XLSTAT و ماکرواکسل؛ تغییرات متغیرهای اقلیمی دما و بارش تحت سناریوهای SSP مدل‌ CanEsm5 در نرم‌افزار SDSM6.1 شبیه‌ سازی و برای سال های آینده 2050-2015 پیش نگری گردید. کالیبراسیون و واسنجی مدل SDSM با استفاده از داده‌های مشاهداتی ایستگاه سینوپتیک مسجدسلیمان و داده های NCEP انجام شد، همچنین جهت ارزیابی میزان کارایی و عملکرد مدل SDSM و مقایسه‌ مقادیر مشاهداتی و شبیه سازی شده در دوره پایه 2014-1985، از 3 سنجه‌ آماری شامل: میانگین خطای مطلق (MAE) و مجذور میانگین مربعات خطا (RSME) و ضریب همبستگی (R) بهره گرفته شد. پس از اطمینان از کارایی مدل، خروجی‌های مدل CanESM5 در دوره زمانی 2050-2015 در حوضه آبریز رودخانه شور، تحت سناریوهای SSP119، SSP126، SSP245، SSP370 و SSP585 توسط مدل آماری SDSM ریزمقیاس انجام گرفت. نتایج حاصل از روندیابی به روش من-کندال حاکی از روند صعودی معنی دار دمای حداکثر، دمای حداقل و دمای سالانه و تغییرات بارش روند کاهشی را دارا می باشد. همچنین نتایج به دست آمده از مدل CanESM5 نشان می دهد که متغیرهای دمای حداکثر، دمای حداقل و بارش روزانه طی دوره آماری 2050-2015 تحت سناریوهای حدی SSP روند افزایشی را نسبت به دوره پایه تجربه خواهند کرد.