ارزیابی همبستگی بین دبی رودخانه کارون و شاخص پوشش برفی(NDSI)حوضه آبریز کارون با رویکرد آماری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه آب و هواشناسی، مخاطرات طبیعی، دانشگاه یزد.

2 استاد، گروه آب و هواشناسی، دانشگاه یزد،ایران.

3 دانشیار، گروه آب و هواشناسی، دانشگاه یزد،ایران.

4 استاد، گروه آب و هواشناسی، دانشگاه یزد،ایران.

doi
10.22034/jcr.2025.473268.1661
چکیده

پوشش برف به‌عنوان یک منبع پایدار آب، جریان پایه رودخانه‌ها و روان آب‌ها را تأمین و از خشک شدن آن‌ها جلوگیری می‌کند. حوضه آبریز کارون از ارزشمندترین منابع تأمین آب رودخانه کارون نقش به سزایی در دبی رودخانه در طول سال دارد. در تحقیق حاضر به‌منظور پایش تأثیرپذیری رودخانه از پوشش برفی حوضه آبریز خود در زاگرس طی سری زمانی 22 ساله (2022-2001) تصاویر ماهواره‌ای روزانه حاصل از سنجنده ترا (Terra) دریافت و تجزیه‌وتحلیل شد. سپس با استفاده از داده‌های دریافتی دبی کارون ارزیابی ارتباط آن با نوسانات پوشش برفی با روش پیرسن انجام شد. طبق نتایج به‌دست‌آمده بین پوشش برف و دبی کارون به‌ویژه در ماه‌های زمستان همبستگی معنی‌داری وجود دارد به‌صورتی که با افزایش وسعت پوشش برف در کلاس‌های زیاد و متراکم افزایش دبی نیز به‌طور هم‌زمان و باتاخیرتائید شده است. همچنین، نتایج نشان داد که تغییرات در پوشش برف در ماه‌های پیشین فصل بهار، اثرات قابل‌توجهی بر دبی رودخانه در ماه‌های بعد دارد. بااین‌حال، در فصل تابستان به دلیل کاهش پوشش برف رابطه معنی‌داری بین پوشش برف و دبی رودخانه کارون مشاهده نشده است؛ اما در فصل پاییز به‌ویژه در ماه‌های نوامبر و دسامبر تغییرات در پوشش برف تأثیر قابل‌توجهی بر دبی رودخانه داشته است. یافته‌های این پژوهش، نشان داد که پوشش برف در حوضه آبریز کارون نقش مؤثری در تغییرات دبی رودخانه کارون دارد، به‌طوری‌که در فصول زمستان و پاییز، همبستگی معناداری بین افزایش وسعت پوشش برف و افزایش دبی رودخانه مشاهده شد؛ همچنین، تغییرات پوشش برف در ماه‌های پیش از بهار تأثیر قابل‌توجهی بر دبی رودخانه در ماه‌های بعدی داشته و می‌تواند به‌عنوان شاخصی مؤثر در پیش‌بینی منابع آب مورداستفاده قرار گیرد