ارزیابی اثرات فرین های اقلیمی بر تولید گندم و جو در استان آذربایجان غربی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز،ایران

2 دانشجوی دکتری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز،ایران.

3 استاد، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز،ایران

4 استاد، دانشکده منابع طبیعی، گروه آب و هواشناسی، سنندج، دانشگاه کردستان

doi
10.22034/jcr.2025.489155.1671
چکیده

در دهه‌های اخیر مطالعات متعددی نقش گرمایش زمین را بر عناصر بارش و دما در سراسر جهان نشان داده اند. با وجود این اگرچه این پژوهش ها نقش اقلیم های گوناگون بر تولیدات کشاورزی در مقیاس های مختلف را نشان می دهند ولی مطالعات اندکی به تاثیر تغییرات آب و هوایی بر عملکرد محصول پرداخته اند. مطالعه حاضر با هدف شناخت ارتباط بین روند تغییرات فرین های اقلیمی بارش و دما بر میزان عملکرد تولید گندم و جو در آذربایجان غربی انجام شده است. بدین منظور از شاخص‌های مختلف فرین های دمایی و بارشی استفاده شد و تأثیرات زمانی و مکانی تغییرات آب و هوایی بر تولید دو محصول گندم و جو در دوره آماری (1984- 2021) تجزیه و تحلیل گردید. نتایج نشان دادند که افزایش غالب در میانگین حداکثر و حداقل دما در بیشتر ایستگاه‌های هواشناسی استان آذربایجان غربی در سه دهه گذشته با روند گرم شدن شبانه همراه بوده است. دماهای فرین و دامنه تغییرات دمای روزانه شاخص‌های محدود کننده محیطی هستند که بر تولید محصولات گندم و جو دیم در استان آذربایجان غربی تأثیر منفی می‌گذارند. شاخص‌های فرین رخداد بارش همبستگی مثبت و معنی‌دار و شاخص های فرین دما عملکرد منفی با عملکرد محصول دیم نشان دادند.