تحلیل ظرفیت اقلیمی نوار جنوبی ایران
نویسندگان
1 استاد اقلیم شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران ،
2 دانشیار اقلیم شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران،
3 دانشیار جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 دانشیار جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jcr.2025.508752.1686چکیده
در این مطالعه، ظرفیت اقلیمی نوار جنوبی ایران با استفاده از روش تحلیل چند معیاره و روش وارد (WARD) بررسی شده است. ظرفیت اقلیمی به مجموعه اثرات مثبت عناصر بارش و دما مانند بارندگی موثر، درجه روز رشد، آب های سطحی و غیره و همچنین اثرات منفی این عناصر مثل دمای حدی، بارش سنگین، طوفان و غیره اشاره دارد. به همین منظور، برای ارزیابی ظرفیت اقلیمی نوارجنوبی ایران، دادههای مورد نیاز از سازمان آب، سازمان هواشناسی دریافت و همچنین داده هایی از ماهوارههای لندست و مادیس اخذ شدند. با استفاده از این دادهها، مجموعا امتیاز 21 عامل موثر بر ظرفیت اقلیمی منطقه مطالعاتی در مقیاس شهرستان (مجموعاً 98 شهرستان) تهیه شد و یک ماتریس عددی را تشکیل داد. پس از آن ماتریس عددی به عنوان ورودی در فرآیند خوشه بندی قرار گرفت و با استفاده از روش وارد، شهرستانهای منطقه در ۱۰ خوشه دستهبندی شدند. نتایج نشان داد که خوشه شماره ۴ با کسب امتیاز ۶۳.۶ در نقاط قوت ظرفیت اقلیمی، به عنوان بهترین خوشه و حاوی بیشترین ظرفیت اقلیمی در این مطالعه شناخته شد. این خوشه شامل شهرستانهای اندیکا، ایذه، باغ ملک، بهبهان، رامهرمز، لالی، مسجد سلیمان، هفتگل و بندرعباس است. در مقابل، خوشه شماره ۶ با امتیاز 34.45، نامساعدترین خوشه از نظر ظرفیت اقلیمی شناخته شد که شامل شهرستانهای ایرانشهر، مهرستان، سرباز، هندیجان، بشاگرد، بندرلنگه، پارسیان، خمیر، رودان، سیریک، میناب، دیلم، کنگان، عسلویه، گراش، لامرد و مهر می باشد. بدیهی است شناخت ظرفیت ها و محدودیت های اقلیمی این منطقه می تواند در برنامه ریزی های مدیریت منابع آب، خشکسالی، فرین های اقلیمی و ... به ویژه تحت تاثیر تغییراقلیم در آینده مورد استفاده قرار گیرد.