فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالة حاضر به بررسی فرایند قلب در گویش تالشی دیگه‌سرایی در چارچوب نظریة بهینگی می‌پردازد. قلب واجی فرایندی واجی است که در آن ترتیب زنجیره‌ها معکوس می‌شود و موضوع مطالعات فراوانی بوده است. این فرایند بر طبق حوزة عملکرد می‌تواند منظم یا نامنظم باشد. معمولاً قلب فرایندی نظام‌مند تلقی نمی‌شود و در میان انواع فرایندهای واجی به صورت فرایندی نامنظم در نظر گرفته می‌شود. اما در برخی از زبان‌ها فرایندی منظم و قاعده‌مند است.  به نظر می‌رسد فرایند قلب اگر هدف ساختاری خاصی را تأمین کند، می‌تواند منظم باشد. این هدف ساختاری ممکن است ماهیتی عام و واجی داشته باشد. تحلیل آن در زبان فارسی نشان می‌دهد که این فرایند در فارسی میانه، پس از حذف واکه‌های پایانی واژه‌ها در غالب موارد به طور منظم عمل کرده و با تغییر توالی واج‌ها، آن‌ها را تابع اصل توالی رسایی یا توزیع رسایی می‌کند که ناظر بر نوعی خوش‌ساختی واجی است. اما در مورد داده‌های مورد تحلیل در این مقاله که به گویش تالشی دیگه‌سرایی مربوط می‌شوند، نمی‌توان از نظم آن سخن گفت. زیرا در حالی که در مواردی برون‌داد فرایند قلب با اصل توالی رسایی و اصل جذب مطابقت دارد، در موارد دیگر توالی واج‌هایی را که تابع اصل توالی رسایی و اصل جذب بوده‌اند، در جهت عکس تغییر داده است.