فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زعفران به عنوان یک محصول استراتژیک در اقتصاد ایران، به شدت تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار دارد. به منظور پیش نگری عملکرد زعفران طی دوره های آتی از داده‌‌های دوره 2014-1991 دو ایستگاه همدید تربت حیدریه و کاشمر شامل متغیرهای دمای کمینه، بیشینه و بارش برای محاسبه نمایه‌های فرین دما و بارش تیم تخصصی تشخیص و شاخص‌های تغییر اقلیم (ETCCDI) در نرم افزار Rclimdex استفاده شد. به منظور پیش‌نگری عملکرد این محصول، در این مطالعه از برونداد مدل اقلیمی ACCESS-ESM1.5 از آخرین نسخه موجود مدل‌های فاز ششم (CMIP6) تحت دو سناریوی مشترک اجتماعی-اقتصادی (SSP) برای دو دوره آتی 202۶-2050 و 2051-2075 استفاده شد. ابتدا داده‌های دمای کمینه ، دمای بیشینه و بارش مدل منتخب ACCESS-ESM1.5 با استفاده از نرم افزار CMhyde و با روش تغییر عامل دلتا ریزمقیاس شدند. تحلیل رگرسیون نشان داد در کاشمر حدود 70 درصد و در تربت حیدریه حدود 83 درصد از تغییرات عملکرد زعفران توسط مدل رگرسیونی قابل توجیه است. برای هر دو منطقه، مدل پیش بینی عملکرد با ۳ نمایه فرین دمایی و ۱ نمایه فرین بارشی تدوین شد. بر اساس شبیه‌سازی عملکرد زعفران با استفاده از برونداد این مدل تحت دو سناریوی میانه و بدبینانه به ترتیب SSP2-4.5 و SSP5-8.5، کاهش عملکرد زعفران در دوره‌های آتی پیش‌نگری شد. در سناریوی SSP2-4.5 کاهش عملکرد برای تربت حیدریه (کاشمر) در دوره‌های 202۶-2050 و 2051-2075 به ترتیب 10 و 14/5درصد (11/5 و ۱۶ ٪) بدست آمد، در حالی که در سناریوی SSP5-8.5 این کاهش به ترتیب 17 و 28 درصد (19/5 و 31/3 ٪) تخمین زده شد. با توجه به نتایج بدست آمده ضروری است از طریق مدیریت بهینه منابع آب، اصلاح شیوه‌های کشت و به‌کارگیری روش‌های نوین پیش‌نگری و سازگاری، اثرات منفی این تغییرات را کاهش داده و پایداری تولید زعفران را در منطقه تضمین گردد.