ارتباط تیپ‌های همدید هوای خور و بیابانک با آرایش گردشی تراز میانی جو

نویسندگان

1 مربی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشجوی مقطع دکتری جغرافیا گرایش اقلیم شناسی در برنامه محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان

doi
چکیده

در این پژوهش، داده‌های چند متغیر اقلیمی شامل سمت باد، سرعت باد، دمای خشک، دمای تر، رطوبت نسبی و فشار ایستگاه برای ساعت 9 گرینویچ و متغیرهای کمینه و بیشینه دمای هوا، مقدار بارش کلی، میزان تبخیر و ساعات آفتابی ایستگاه خور و بیابانک در دوره آماری 2004- 1985 میلادی بررسی شده اند. از آنجائی که این یازده متغیر در دوره مورد مطالعه در 3825 روز به طور کامل وجود داشته‌اند، از این رو آرایه دو بعدی (11×3825) ابتدا استانداردسازی و سپس خوشه بندی شده است. براساس تحلیل خوشه‌‎ای، سه تیپ همدید هوا در ایستگاه خور و بیابانک به دست آمده است. این سه تیپ، تحت عنوان بهاری- پاییزی، تابستانی گرم و خشک و زمستانی کم باران طبقه بندی شده است. پس از استخراج ویژگی‌های آماری تیپ‌های همدید، باتوجه به آرایش گردشی تراز میانی جو، تیپ‌های همدید تبیین شدند. تیپ بهاری- پاییزی با الگوی فرودی عمیق در تراز میانی جو بر روی اروپا و شمال آفریقا که محور آن بر غرب دریای سرخ قرار دارد و به طور کامل هنوز ایران را فرا نگرفته، در ارتباط می‌باشد. تیپ تابستانی گرم و خشک با الگوی فشار زیاد جنب حاره‌ای آزور و تیپ زمستانی کم باران با فرود عمیق که محور آن بر شرق دریای سرخ و غرب ایران واقع شده و ایران را به طورکامل در برگرفته، در تراز میانی جو، در ارتباط هستند.