فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تابش خالص طول موج کوتاه ورودی در تبادلات انرژی میان زمین و جو نقشی کلیدی دارد. از اینرو واکاوی آن و آگاهی از رفتار و تغییرات طولانی مدت آن موضوع مهمی می‌باشد. بنابراین جهت برآورد تابش طول موج کوتاه ورودی در گستره‌ی جغرافیایی ایران زمین، از داده‌های ماهواره مبنای ماهانه تابش طول موج کوتاه ورودی مدل جهانی FLDAS طی بازه زمانی 1984-2023 استفاده گردید. در گام نخست، همگنی داده‌ها به کمک آزمون الکساندرسون مورد بررسی قرار گرفت و به ترسیم نقشه‌های توزیع فضایی در محیط نرم افزار Arc GIS اقدام شد. سپس توزیع فضایی روند با سطح اطمینان 95 درصد به کمک رگرسیون خطی بررسی شد. در ادامه به منظور تحلیل فضایی از شاخص موران جهانی و موران محلی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که بیشترین مقدار طول موج کوتاه تابش ورودی در ماه ژوئن و کمترین آن در ماه دسامبر بوده است، همچنین بررسی توزیع مکانی میانگین بیانگر این بود که بیشینه‌ی تابش خالص طول در عرض‌های جنوبی کشور و کمینه‌ی آن در عرض‌های شمالی کشور بوده است. توزیع فضایی معنی‌داری روند نیز بیانگر آن بود که در ماه آوریل دسامبر در هیچ یک از نقاط کشور توزیع فضایی دارای روند معنی‌دار نبود. اما در ماه‌های ژانویه، فوریه، مارس، دسامبر بخش‌هایی از نیمه‌ی شمالی کشور، روند فضایی افزایشی و در ماه‌های ژوئن، ژوئیه، اوت، سپتامبر در بخش‌هایی از نیمه‌ی جنوبی کشور روند فضایی منفی معنی‌دار حاکم بوده است. این شرایط بیانگر وجود تغییرات در مؤلفه‌های اثرگذار بر پراکندگی و جذب طول موج کوتاه تابش ورودی از جمله، ترکیبات جوی، مقدار ابرناکی، بارش و ریزگردهای موجود در جو طی بازه زمانی مورد مطالعه در این مناطق بوده است. نتایج حاصل از موران جهانی و محلی نیز مبین این امر بود که بیشترین و کمترین میزان خودهمبستگی فضایی به ترتیب مربوط به ماه دسامبر و ژوئن با الگوی خوشه‌ای بوده است.