پیشبینی سطح گمگشتگی کاربران بر مبنای سطح کامل بودن مدل ذهنی، اضافه بار شناختی، تجربه و جنسیت آنها
نویسندگان
1 دانشیار علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، ایران
2 استادیار علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، ایران
3 استادیار بخش علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 کارشناس ارشد مدیریت اطلاعات؛ دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، ایران
doi
10.22034/jipm.2024.1999945.1083چکیده
هدف این پژوهش شناخت نقش مدل ذهنی، اضافهبار شناختی، تجربه و جنسیت کاربران بر سطح گمگشتگی آنها در تعامل با موتور جستوجوی گوگل است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و از حیث نحوه گردآوری دادهها توصیفی از نوع همبستگی است. همچنین از رویکرد تحلیل ثبت وقایع مشاهدات که از روشهای گردآوری داده در مطالعات تعامل انسان-رایانه است نیز بهره گرفته شده است. جامعه پژوهش شامل 90 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز با استفاده از روش نمونهگیری غیراحتمالی از نوع جامعة در دسترس است. متغیر وابستة پژوهش شامل سطح گمگشتگی، و متغیرهای مستقل شامل سطح کامل بودن مدل ذهنی، جنسیت، اضافهبار شناختی و تجربه هستند. نتایج پژوهش نشان داد که متغیر سطح گمگشتگی بهترتیب با مؤلفههای تجربه، جنسیت، مدل ذهنی و اضافهبار شناختی رابطهای معنادار دارد؛ بهگونهای که با افزایش تجربه و سطح کامل بودن مدل ذهنی کاربران، سطح گمگشتگی آنها کاهش میباید. بهگفته دیگر، هرچه سطح کامل بودن مدل ذهنی کاربر افزایش پیدا کند، عناصر بیشتری از سامانه در مدل ذهنی کاربر وجود دارد و در نتیجة آن، درک از سامانه بیشتر و سطح گیجی و گمگشتگی کاهش مییابد. همچنین با افزایش اضافهبار شناختی گمگشتگی نیز افزایش مییابد. کاربرانی که از اضافهبار شناختی در حین جستوجو رنج میبرند، نسبت به کاربران دیگر، گمگشتگی بیشتری دارند. همچنین، یافتهها نشان داد که هر یک از متغیرهای اضافهبار شناختی، جنسیت، تجربه و سطح کامل بودن مدل ذهنی بهتنهایی قادر است 7 تا 21 درصد از متغیر سطح گمگشتگی را پیشبینی کند. اما در تعامل متغیرها با یکدیگر دو متغیر تجربه و جنسیت قویترین متغیرهای پیشبین سطح گمگشتگی هستند؛ بهگونهای که سطح گمگشتگی پایین با جنسیت مرد و سطح گمگشتگی بالا با جنسیت زن ارتباط دارد. به بیان دیگر، کاربران زن بیشتر از کاربران مرد دچار گمگشتگی میشوند.