فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیاه گندم یکی از محصولات استراتژیک کشور ایران و به خصوص استان همدان است که نقش مهمی در امنیت غذایی ایفا می‌کند. با توجه به اقلیم خشک و نیمه خشک ایران، تغییرات عملکرد این محصول عمدتاً تحت تاثیر متغیرهای اقلیمی است. بنابراین پدیده تغییر اقلیم می‌تواند بر خصوصیات اقلیمی کشاورزی این محصول تاثیرگذار باشد. در این مطالعه تلاش شد تاثیر تغییر تاریخ کشت بر خصوصیات اقلیمی از جمله بارش، نیاز حرارتی، تبخیروتعرق و طول دوره‌های فنولوژیکی گندم دیم در استان همدان با استفاده از مدلهای CMIP6 تحت سناریوی SSP1-2.6، SSP3-7.0 و SSP5-8.5 و مدل زراعی AquaCrop در دوره پایه و آینده مورد ارزیابی قرار گیرد. برای مقیاس‌کاهی از روش مقیاس‌کاهی خطی (LSBC) استفاده شد. بررسی نتایج نشان می‌دهد آماره‌های مربوط به بارش، بیشینه دما و سرعت باد مدل BCC-ESM2-MR، متغیر کمینه دما مدل MRI-ESM2-0، رطوبت نسبی مدل Can-ESM5 بیشترین دقت و کمترین خطا را در مقیاس‌کاهی و مدلسازی داشته‌اند. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد مقدار بارش در دوره آینده تحت همه سناریوها در همه ایستگاه‌ها کاهشی خواهد بود ولی سایر متغیرها روندی افزایشی خواهند داشت که بیشترین آن متعلق به سناریوی SSP5-8.5 می‌باشد. ارزیابی نتایج مدلسازی عملکرد توسط مدل AquaCrop در ایستگاه‌های همدان، ملایر، نهاوند و نوژه در دوره پایه به ترتیب 2/193، 4/221، 8/188 و 3/178 کیلوگرم در هکتار و در دوره ارزیابی به ترتیب 9/178، 1/281، 7/280 و 2/282 کیلوگرم در هکتار بوده است. جمع‌بندی نتایج نشان می‌دهد مقادیر بارش، تبخیروتعرق، نیاز حرارتی و طول دوره فنولوژیکی با تغییر تاریخ کشت شاهد افزایش یا کاهش خواهد بود. این نتایج بیانگر این واقعیت هستند که تغییر تاریخ کشت می‌تواند به عنوان راهکار سازگاری با تغییرات اقلیمی در نظر گرفته شود.