فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجلس شورای اسلامی به ‌عنوان رکن قانون‌گذاری کشور، نیازمند بهره‌گیری از رویکردهای نوین برای افزایش شفافیت، پاسخ‌گویی، کارآمدی و مشارکت عمومی است. در این راستا، «مردمی‌سازی» و «هوشمندسازی» به‌عنوان دو راهبرد مکمل می‌توانند مسیر تحول نظام تقنینی کشور را هموار سازند. پژوهش حاضر با هدف ارائه کلان تصویر هوشمندسازی مجلس شورای اسلامی با تمرکز بر سامانه‌های مشارکت شهروندی، بر اساس روش تحلیل محتوا و جلسات گروه کانونی انجام شد. در این پژوهش، ۱۳ نفر از خبرگان و متخصصان حوزه‌های خط‌مشی‌گذاری عمومی، مدیریت دولتی، مطالعات پارلمان و دولت هوشمند، مدیران و پژوهشگران مرکز پژوهش‌های مجلس و کارشناسان معاونت قوانین مجلس در جلسات گروه کانونی مشارکت کردند. افراد مذکور از طریق روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و فرآیند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که با تکیه بر تقسیم‌بندی سطوح مشارکت شهروندان به سه سطح (آگاه‌سازی، مشورت‌گیری، درگیرسازی) و نیز عرصه‌های مشارکت به پنج حوزه اصلی (مسئله‌یابی و اولویت‌بندی، تدوین و شکل‌گیری قوانین، ارزشیابی مصوبات، نظارت بر اجرای قوانین، و مطالبه‌گری و تقویت کارکرد نمایندگی)، می‌توان الگوی عملیاتی روشنی برای تحقق تحول مورد نظر ترسیم کرد. در این الگو، برای هر سطح و عرصه، اقدامات پیشنهادی، بسترهای مورد نیاز و تقسیم‌کار نهادی و سازمانی مشخص شده است. اجرای این چارچوب، زمینه‌ساز بهره‌برداری حداکثری و نظام‌مند از ظرفیت‌های مردمی و نخبگانی در فرایند قانون‌گذاری خواهد بود و در نهایت، به ارتقاء کارآمدی و اثربخشی مجلس شورای اسلامی می‌انجامد