شناسایی مهمترین الگوهای سینوپتیکی ایجادکننده گرد و غبار در استان یزد و شمال کرمان

نویسندگان

1 دانشیار اقلیم شناسی ، گروه جغرافیا، پردیس علوم انسانی ، دانشگاه یزد ، ایران. رایانامه: mazidi@yazd.ac.ir.

2 استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، پردیس علوم انسانی ، دانشگاه یزد، ایران. رایانامه: komidvar@yazd.ac.ir

3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، ایرانmahbobehamiri@stu.yazd.ac.ir

4 استاد اقلیم شناسی ، گروه جغرافیا، پردیس علوم انسانی ، دانشگاه یزد ،ایران gmozafari@yazd.ac.ir

doi
10.22034/jcr.2024.208603
چکیده

مقدمه: در سال‌های اخیر علاوه بر بلاهای جوی و اقلیمی متداول در دنیا، پدیده جدیدی به نام طوفان‌های گردوغبار نیز مطرح شده است پیش‌بینی طوفان‌های گردوغبار چه از نظر زمانی و چه از نظر مکانی می‌تواند در کاهش پیامدهای ویرانگر آن مؤثر باشد هدف این پژوهش شناسایی الگوهای سینوپتیک مولد گرد وغبار در استان یزد و شمال استان کرمان است.مواد و روش ها: در این پژوهش دودسته داده شامل داده های روزانه (کد 06) گردوغبار ایستگاه های همدید این مناطق طی سالهای آماری 1987 تا 2021 و متغیرهای دمای هوا، ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار تراز دریا، باد مداری، باد نصف النهاری، رطوبت ویژه و اُمگا به عنوان داده های جو بالا مورداستفاده قرار گرفتند. برای بررسی همدید الگوهای ایجاد کننده گردوغبار در سال های موردنظر به ترسیم الگوهای گردشی ناهمواری ارتفاع ژئوپتانسیل تراز500 هکتوپاسکال در روزهای گردوغباری استان های مورد مطالعه پرداخته شد..نتایج و بحث: پس از تعیین روزهای گردوغبار با استفاده تحلیل خوشه ای و ادغام به روش وارد بر رویدادهای ناهمواری ارتفاع ژئوپنانسیل تراز 500 هکتوپاسکال 2 الگوی اصلی استخراج و ترسیم شد. نتایج برای نتیجه گیری بهتر از شرایط و عوامل به وجود آورنده پدیده گردوغبار دراستان یزد و شمال استان کرمان نقشه های متوسط فشار تراز دریا، رطوبت ویژه ترازهای700، 1000 و850 هکتوپاسکال، اُمگا(سرعت قائم هوا در جو) در ترازهای 1000 و 400 هکتوپاسکال، تاوایی (همگرایی ، واگرایی باد) در تراز 500 هکتوپاسکال و ترسیم جت (رود باد) تراز 300 هکتوپاسکال در زمان حاکمیت هر یک از الگوها ترسیم و بررسی گردید.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین ارتباط معنی دار بین الگوهای همدید منطقه خاورمیانه با رویدادهای گردوغبار در استان های مورد مطالعه توسط الگوهای گردشی زمستانه و بهاره در تراز 500هکتوپاسکال وجود دارد. مقدمه: در سال‌های اخیر علاوه بر بلاهای جوی و اقلیمی متداول در دنیا، پدیده جدیدی به نام