بررسی پتانسیل اکوتوریستی جنگل ارسباران با استفاده از شاخص بیوکلیماتیک CPI

نویسندگان

1 دانشیار گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، ایران.

2 استادیار، عضو هیات علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی گیلان، رشت، ایران

doi
10.22034/jcr.2025.200602
چکیده

اقلیم و گردشگری اجزای جدایی‌ناپذیر یک اکوسیستم طبیعی و دارای اثرات متقابل هستند به‌طوری‌که پتانسیل و توان گردشگری در یک منطقه را می‌توان براساس شرایط اقلیمی و با استفاده از شاخص‌های بیوکلیماتیک سنجید. آسایش بیوکلیماتیک به‌معنای راحتی انسان در برابر شرایط محیط طبیعی است به نحوی که انسان احساس سرما یا گرمای شدید نداشته باشد و بدن انسان برای حفاظت در برابر پایداری محیط داخلی خود نیاز به کوشش فراوان نداشته و توان بیولوژیکی عمده او به خطر نیافتد. مطالعه حاضر با هدف بررسی پتانسیل اکوتوریستی جنگل ارسباران با استفاده از شاخص بیوکلیماتیک قدرت خنک کنندگی (CPI) انجام شد. به این منظور از اطلاعات دما (درجه سانتیگراد) و سرعت باد ماهانه (متر بر ثانیه) در دوره آماری ده ساله از چهار ایستگاه سینوپتیک واقع در مجاورت منطقه ارسباران در استان آذربایجان شرقی استفاده شد. نتایج نشان داد که براساس استانداردهای شاخص بیکر،منطقه ارسباران دارای سه ماه کاملاً مطلوب و ایده‌آل در فصل تابستان (تیر (8/13)، مرداد (8/13) و شهریور (0/18)، در محدوده آسایش بیوکلیماتیک برخوردار است که با احتساب ماه‌های خرداد (3/22) و مهر (6/27) که در شرایط بیوکلیماتیک مطلوب سرد هستند، این منطقه با داشتن پنج ماه مطلوب برای فعالیت‌های اکوتوریستی، از پتانسیل بالایی از نظر آسایش بیوکلیماتیک برخوردار است. از این‌رو توجه به بهره‌برداری مناسب از این پتانسیل در جهت جذب گردشگر، نیازمند برنامه‌ریزی‌های صحیح و توجه به زیر ساخت‌های اساسی است. لذا پژوهش حاضر نیز با تشخیص آسایش اقلیمی منطقه، بهترین زمان گردشگرپذیری را براساس شاخص CPI که شامل پارامترهای اقلیمی‌دما و باد است نشان داد که منطقه دارای پتانسیل فراوان برای اتخاذ زیر ساخت‌ها در جهت توسعه توریست و رساندن منطقه به اکوتوریسم در تمام طول سال است و استفاده از نتایج پژوهش حاضر منجر به هدایت درست مدیران، تصمیم گیرندگان و سازمان‌های متولی گردشگری خواهد شد.