فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش‌های بزرگ قرن بیست و یکم، تأثیرات گسترده‌ای بر الگوهای آب و هوایی جهانی و منطقه-ای دارد. استان خراسان رضوی، به عنوان یکی از مناطق حساس به تغییرات اقلیمی در ایران، با تغییرات قابل توجهی در نمایه‌های حدی بارش و دما مواجه است. در این مطالعه پنج مدل MIROC6، BCC-CSM2-MR، IPSL-CM6A-LR، ACCESS-ESM1-5 و CanESM5 از آخرین نسخه موجود مدل‌های فاز ششم CMIP6) ) تحت دو سناریوی (SSP) SSP2.4.5 و SSP5.8.5 برای دوره 2100-2026 جهت شناسایی رویدادهای حدی در دو ایستگاه کاشمر و تربت حیدریه استفاده شد. ابتدا دادههای پنج مدل با استفاده از نرم افزار CMhyd و با روش تغییر عامل دلتا (DCF) ریزمقیاس شدند. در نهایت روند داده‌ها با استفاده از آزمون من-کندال بررسی شد. صحت سنجی مدل‌های مورد بررسی با دو روش ضریب تبیین (R2) و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) نشان داد مدلACCESS-ESM1-5 دقت بیشتری نسبت به سایر مدلهای مورد بررسی در این تحقیق داشته است. تغییرات زمانی شاخصهای حدی دما و بارش از سال 2026 تا 2100 به طور مداوم شرایط خشک‌تری را نشان داده و رویدادهای حدی بارش مکرر و شدیدتر خواهد شد. نمایههای حدی دما نشاندهنده افزایش شدید دما در هر دو سناریوی SSP2.4.5 و SSP5.8.5 در آینده است. سناریوی SSP5.8.5 نشاندهنده تنش آبی شدیدتری نسبت به سناریوی SSP2.4.5 است. رویدادهای حدی بارش نشان‌دهنده افزایش باران‌های شدید و بسیار شدید و همچنین افزایش سهم بارشهای حدی از کل بارش سالانه است.طی دوره آتی در دو ایستگاه کاشمر و تربت حیدریه انتظار می‌رود دماهای حدی مانند کمترین، گرمترین و میانگین حداکثر دمای روزانه در تمام دوره‌های آینده نزدیک (2050-2026)، آینده میانی (2077-2051) و آینده دور (2100-2076) و سناریوها افزایش یابد که نشان دهنده شرایط گرمتر تا پایان قرن است. این شرایط لزوم بکارگیری برنامههای سازگاری با تغییر اقلیمی بهویژه در زمینه آب و کشاورزی را ضروری میسازد.