ارزیابی اثرات تغییراقلیم بر عملکرد محصول انگور دراستان خراسان رضوی با مدلهای CMIP6 (مطالعه موردی: قوچان، سبزوار و کاشمر)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی واحد نور، نور، ایران
2 دانشیار جغرافیای طبیعی گروه جغرافیا واحد نور،نور،ایران
3 دانشیار آب و هواشناسی گروه جغرافیا دانشگاه آزاداسلامی واحدنور، نور، ایران
4 استادیار بخش تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی مشهد ایران
5 استادیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییر اقلیم، مشهد، ایران
doi
10.22034/jcr.2025.211075چکیده
این مطالعه به بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی بر عملکرد محصول انگور در شهرستانهای قوچان، سبزوار و کاشمر در استان خراسان رضوی میپردازد. با استفاده از مدلهای CMIP6 تحت دو سناریو SSP2-4.5 و SSP5-8.5، روند تغییرات روزهای یخبندان و عملکرد محصول انگور تا پایان قرن حاضر شبیهسازی شد. نتایج نشان میدهد که روزهای یخبندان در هر سه منطقه به شدت کاهش خواهد یافت، به طوری که در کاشمر تحت سناریو SSP5-8.5 به حدود 0.36 روز در سال خواهد رسید. این کاهش، علیرغم تأثیرات مثبت احتمالی، میتواند منجر به اختلالات جدی در چرخه زندگی انگور شود. تحلیل روند عملکرد محصول با استفاده از آزمون من-کندال تصحیح شده و آزمون سن نشان داد که تحت هر دو سناریو، روند کاهشی معناداری در عملکرد محصول وجود دارد. این کاهش در سناریو SSP5-8.5 شدیدتر است، به طوری که پیشبینی میشود عملکرد محصول انگور در قوچان، سبزوار و کاشمر به ترتیب 32.8%، 21.5% و 38.75% کاهش یابد. عوامل متعددی در این کاهش عملکرد نقش دارند، از جمله تغییرات دمایی، اختلال در گردهافشانی، افزایش آسیبپذیری گیاهان نسبت به بیماریها و آفات و تنشهای محیطی ناشی از تغییرات اقلیمی. این یافتهها اهمیت اتخاذ استراتژیهای سازگاری با تغییرات اقلیمی را در صنعت انگورکاری منطقه برجسته میکند. راهکارهایی چون انتخاب ارقام مقاومتر، بهبود مدیریت باغات و استفاده از فناوریهای نوین میتواند در کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی مؤثر باشد. این مطالعه همچنین ضرورت انجام تحقیقات بیشتر در زمینه سازگاری ارقام مختلف انگور با شرایط اقلیمی جدید و همکاری نزدیک بین محققان، کشاورزان و سیاستگذاران را آشکار میسازد.