واکاوی مضامین راهبردی در سیاست های کلی نظام: کاربرد چارچوب مضمون در سیاست پژوهی
نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
2 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
doi
چکیده
هدف از انجام این پژوهش، استخراج مضامین راهبردی و الگوی حاکم بر سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی ایران ابلاغی مقام معظم رهبری است. در این سیاستپژوهی 37 عنوان از سیاستهای کلی نظام انتخاب و تحلیل و برای تحلیل مضامین راهبردی، نخست یک کتابچه کد اولیه بر اساس ادبیات مدیریت راهبردی و اهداف پژوهش تدوین شد. سپس متن سیاستهای کلی چندینبار بازخوانی و مضامین راهبردی موردتوجه در سیاستها با استفاده از روش تحلیل مضمون مبتنی بر مکتب کتابچه کد احصا شد. با استفاده از رویکرد چارچوب مضمون، سیاستهای کلی نظام در قالب سه چارچوب مضمونی شامل ماهیت راهبردی، موضوع اصلی و رویکرد حاکم تحلیل شدند. در مجموع 1413 کد سیاستی استخراج شد که به لحاظ ماهیت راهبردی در قالب هدف، راهبرد، تاکتیک و قانون دستهبندی شدند. نتایج تحلیل سیاستها با استفاده از نرمافزار تحلیل کیفی NVivo 12 نشان میدهد، ماهیت حدود 60 درصد از سیاستها، هدف و راهبرد و ماهیت حدود 40 درصد از آنها تاکتیک و قانون است. در حدود 75 درصد از سیاستها به موضوعات اقتصادی و در 60 درصد از سیاستها به علم و فنّاوری پرداخته شده است. همچنین حدود 40 درصد کل محتوای سیاستها را موضوعات اقتصادی و حدود 30 درصد آنها را موضوعات عمومی، فرهنگی و اجتماعی به نسبت مساوی تشکیل میدهد. رویکرد غالب حدود 40 درصد از سیاستها، شناسایی و حل مساله و رویکرد حدود 40 درصد دیگر از آنها بهرهگیری از فرصتهاست. رویکرد حدود 20 درصد از سیاستهای کلی نیز پیشگیری و حل بحران است. در پایان پیشنهادات و رهنمودهایی برای بازنگری در سیاستهای کلی ارائه شده است.