تحلیل و بررسی خطر سیلاب شهری مربوط به حوضه آبریز رودخانه خشک شیراز
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط
3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22034/jcr.2024.198332چکیده
یکی از دلایل سیلاب در قرن بیست و یکم موضوع تغییرات کاربری اراضی است، بررسی دقیق مجموعه عوامل زیست محیطی که زمینه ساز این حوادث هستند نشان می دهد که دخالت انسان در چرخه طبیعی آب از طریق مواردی چون توسعه شهری موجب تشدید سیلابها، آفزایش آلودگی در قسمت پایاب، کاهش جریان های پایه و کاهش تغذیه آب های زیر زمینی می گردد . داده های مورد نیاز در این تحقیق بین سالهای 2010 تا 2020 و استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست و مدل SCS می باشد.یافته های حاصل از مدل SCS نشان می دهد که در اراضی بالا دست حوضه که دارای شیب بالا، اراضی لخت، خاکهای نفوذ ناپذیر پراکندگی بیشتری دارد ظریب نگهداشت خاک پایین بوده و در نتیجه میزان رواناب تولیدی نیز بیشتر است. با افزایش رواناب در سطح حوضه بالا دست حداکثر دبی نیز افزایش یافته و با این افزایش پهنه های سیلابی با وسعت بیشتری زیر اب فرو می روند .با بررسیهای انجام شده بر روی رودخانه خشک مشخص شد که میزان فرسایش و تخریب کناره های رودخانه در مسیر های مستقیم و پیچانرود در نقاط فاقد پوشش گیاهی به مراتب بیشتر از نقاط دارای پوشش گیاهی می باشد. در صورتیکه دبی ورودی به بستر رودخانه بین 100 تا 250 متر مکعب در ثانیه باشد با توجه به عرض رودخانه و سایر عوامل می توااند بسیار خطرناک باشد. همچنین هر چه اقدامات تغییر کاربری اراضی در قسمت غربی حوضه یعنی در قسمت گلستان ،خلار و گردنه شول بیشتر شود باعث می شود که قسمت میانی و شرقی حوضه که در داخل شهر شیراز می باشد بیشتر دچار آسیب شود چون اولا شیب حوضه نیز از طرف غرب به شرق می باشد ثانیا میزان بارندگی از غرب به شرق کاهش می یابد