برآورد تعداد روزهای گرد و غباری سالیانه درجنوب شرق ایران با استفاده از روش کرجینگ فضایی - زمانی

نویسندگان

1 استادیار گروه آب و هواشناسی دانشگاه پیام نور ایران

2 کارشناس ارشد دانشگاه پیام نور، ایران

doi
10.22034/jcr.2024.197737
چکیده

سرعت باد یکی از عوامل تعیین کننده در تولید گرد و غبار در و جنوب شرق ایران است، که با قرار گیری حوزه سیستان در این دراین منطقه بر شدت آن می افزاید. لذا برای پیش بینی فضایی- زمانی تعداد روزهای گرد و غباری سالیانه ، از آمار روزانه سرعت باد و دید افقی 43 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک منطقه مورد مطالعه استفاده شد. سپس با به کارگیری طرح شبکه کامل فضایی - زمانی ، داده ها به صورت آرایه SP Data ، ترکیبی از ماتریس و بردار به طور مجزا در دو کلاسSTFDF و STF به صور ت ماتریس کامل n×m تعریف شدند. در نهایت با استفاده از نرم افزار R و روش کرجینگ فضایی- زمانی 144 مدل نظری به مدل تجربی داده ها، برازش داده شدند که مدل مَترن به عنوان بهترین مدل انتخاب شد و تغییرنگار فضایی-زمانی متریک با کمترین میانگین مربعات خطا، بهترین برازش را داشت . خروجی مدل نشان داد که داده ها می توانند تا 5 سال تعداد روزهای گرد و غباری را پیش بینی کنند. محاسبه حدود اطمینان در سطح 95% نشان داد که در سال 2022 ایستگاه زابل با 106 روز بیشترین و ایستگاه بیرجند با 23 روز کمترین تعداد روزگرد و غباری را خواهند داشت. همچنین پیش بینی ها نشان می دهند که تعداد روز های گرد وغباری در جنوب شرق ایران از 41 روز به 46 روز در سال 2022 می رسد که روند آن افزایش می یابد.