فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تقویت و تضعیف تاوه قطبی به‌همراه نوسانات پرفشار جنب‌حاره تعیین‌کننده شرایط اقلیمی عرض‌های میانی است. از آنجا که درک بهتر تأثیر گردش‌های جوّی روی بارش، به‌ویژه بارش‌های سنگین از مهم‌ترین اهداف اقلیم‌شناسی محسوب می‌شود، شناخت تاوه قطبی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم گردش جوّ در این پژوهش اهمیت دارد. این پژوهش به‌دنبال تاثیر تاوه قطبی بر بارش‌های فرین و فراگیر غرب میانی ایران طی دوره‌ سی ساله (1986-2015) است. بدین منظور داده‌های بارش روزانه منطقه از سازمان هواشناسی اخذ و با توجه به معیارهای مورد نظر برای بارش‌های فرین و فراگیر، به دو دسته بارش‌های سنگین و اَبَرسنگین تقسیم‌بندی شده‌اند. در واکاوی آماری با استفاده از آزمون من- کندال و تخمین‌گر شیب سن روند داده‌های بارش به دو شکل ایستگاهی و سالانه و نیزبه‌صورت میانگین بارش برای هفت ماه (اکتبر، نوامبر، دسامبر، ژانویه، فوریه، مارس و آوریل) محاسبه شد. در این بخش روند معناداری برای بارش‌های منطقه به‌دست نیامد، اما وجود رابطه‌ای‌ معکوس و معنادار در سطح 5 درصد بین میانگین بارش و عرض جغرافیایی منحنی میانگین تاوه قطبی مشخص شد. تحقیقات نشان‌دهنده همبستگی بارش‌های سنگین و اَبَرسنگین غرب میانی ایران با منحنی مرکزی تاوه قطبی (5500 ژئوپتانسیل‌متر) و نیز منحنی جنوبی (5700 ژئوپتانسیل‌متر) است. براساس مطالعات در طول دوره مطالعاتی با حرکت جنوب‌سوی منحنی تاوه مقدار بارش‌های سنگین و اَبَرسنگین در منطقه افزایش پیدا کرده است. در بخش همدید هم برای هر دو طبقه بارشی(سنگین و اَبَرسنگین) با استفاده از روش تحلیل خوشه‌ای مبتنی بر فاصله در برنامه MATLAB و با تفکیک مکانی2/5×2/5 درجه و اخذ داده‌های لازم از سایتECMWF، الگوهای بارشی شناسایی شدند. واکاوی همدید داده‌ها و روزهای نماینده الگوها نشان می‌دهد که در روزهای منتخب اغلب کم‌فشارهای مستقر روی کشور عراق و دریای مدیترانه موجب ناپایداری هوا شده‌اند و رطوبت دریاهای عرب، سرخ و مدیترانه را به سمت منطقه پژوهش فرارفت داده‌اند.