ارزیابی روش‌های آماری در برآورد طول دوره‌های خشک(مطالعه موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22034/jcr.2024.193806
چکیده

ارزیابی و تعیین کارایی مدل‌های آماری جهت برآورد زمان شروع و اتمام دوره‌های خشک بسیار مهم است و در پژوهش‌های مختلف مانند منابع آب، کشاورزی، آبخیزداری کاربرد زیادی دارد. برای انجام این پژوهش در ابتدا از 11 ایستگاه باران‌سنجی با طول دوره (2020-1991)، برای تحلیل طبقات بارشی و استخراج دوره‌های خشک با تداوم بیش از 15 روز استفاده شد. برای شناخت و برازش دقیق رفتار طول دوره‌های خشک استان کهگیلویه و بویراحمد در ابتدا الگوریتم‌های توابع توزیع احتمال آماری 10 مدل مورد برازش قرار گرفت. سطح اعتماد برای توزیع تئوری و تجربی هر مدل تخمین و برآورد شد. در مرحله بعد از روش (SWARA) برای وزن‌دهی مدل‌ های اولیه استفاده شد و نتایج نشان داد که سه مدل آماری شامل توزیع مدل‌های مارکوف مرتبه 1 تا 10، توزیع دوجمله‌ای منفی و توزیع ویبول بیش از 85 درصد وزن دوره‌ها را تبیین می‌کنند ودر تحلیل نهایی از آنها استفاده شد. رفتار اقلیمی دوره‌های خشک نشان داد که در آینده میانگین دوره‌های خشک از شرق به غرب و از شمال به جنوب افزایش پیدا می‌کند. نتایج نشان داد که میانگین دوره‌های خشک سالانه بین 7 تا 9روز و انحراف از میانگین آنها نیز بین 9 تا 12روز تغییر می‌کند. توزیع دوجمله‌ای منفی بیشترین وزن را در برآورد مناطق شرق و شمال‌شرق استان (به طور متوسط 87 درصد وزن دوره‌ها در هر ایستگاه) و مدل توزیع ترکیبی مارکوف مرتبه 1 تا 10 بیشترین وزن را در مناطق گرمسیری جنوب و جنوبغرب استان کهگیلویه و بویراحمد (83 درصد وزن دوره‌ها) و همچنین توزیع برازش ویبول نیز 91 درصد وزن دوره‌ها را برای مناطق مرکزی استان تبیین نمود. در گستره کلی استان نیز توزیع دوجمله‌ای منفی بین مقادیر مشاهداتی و برآورده شده وزن خوبی را تبیین نموده است. کاربرد این نتایج می‌تواند ما را در شناخت رفتار دوره‌های تر و خشک یاری نماید.