عوامل مؤثر در عدم تعیین خطوط مرزی دریایی کشورهای ساحلی دریای خزر
نویسندگان
1
2
3
doi
چکیده
دریاچه خزر بزرگترین دریاچه جهان بین آسیا و اروپا واقع شده و فاقد اتصال طبیعی به اقیانوسها و دریاهای جهان است. تا پیش از فروپاشی اتحاد جماهیرشوروی در سال 1991، دریای خزر به عنوان یک دریای ایرانی ـ شوروی شناخته میشد و طبق معاهدات فیمابین دو کشور که در سالهای 1921 و 1940 منعقد گردیده بود، عرصه دریایی مشترک دو کشور محسوب میشد. به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ظهور سه کشور جدید یعنی قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان در مجاورت این دریا، عملاً دریای خزر توسط پنج کشور احاطه شد و از اینجا بود که اختلاف در مورد رژیم حقوقی دریای خزر و چگونگی بهرهبرداری از منابع بستر و زیربستر دریا پدید آمد. بر اساس مذاکراتی که در سالهای پس از فروپاشی شوروی انجام گرفته، روشهای مختلفی جهت تقسیم دریای خزر پیشنهاد شده که تاکنون هیچ کدام از آنها مورد توافق قرار نگرفته است. ویژگیهای جغرافیایی دریای خزر، دارا بودن قابل توجهی منابع نفت و گاز، بهعلاوه حضور قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای، موجب شکلگیری دیدگاههای مختلفی در مورد چگونگی مالکیت دریای خزر و تعیین خطوط مرزی شده است. در این مقاله کوشش میشود با رویکرد توصیفی – تحلیلی، موضعگیریهای کشورهای ساحلی دریای خزر در مورد رژیم حقوقی این دریا پس از فروپاشی شوروی بررسی شود و با توجه به این موضعگیریها، عوامل مؤثر در عدم تعیین خطوط مرزی دریایی کشورهای ساحلی دریای خزر مشخص گردند.
