اولویت بندی ریسک‌های ناشی از تغییرات اقلیمی در ایران

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران

2 دانشیار، گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته حقوق محیط زیست، واحد الکترونیکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/jcr.2024.186507
چکیده

در بین ده عامل تهدیدآمیزی که بشر را در قرن 21 تهدید می‌کنند، اکنون پدیدة تغییر اقلیم در رتبة نخست قرار دارد. مسئلة اصلی در بروز این پدیده پیامدهای آن برای طبیعت و زندگی بشر است. هدف از این پژوهش شناسایی مهمترین‌ ریسک‌های ناشی از تغییرات اقلیمی و اولویت‌بندی آنها با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره پرداخته شده است. به منظور آشنایی با اثرات اقلیمی و آزمون فرضیات، پرسشنامه‌ای برای اولویت‌بندی اثرات اقلیمی تهیه شده است. ‌در‌ این ‌میان ‌از‌ گفتگوهای ‌جمعی ‌اطلاعات ‌مفیدی‌ جهت‌ تحلیل و بررسی ‌مساله‌ به ‌دست‌ آمد. برای طراحی پرسش‌نامه از نطرات 25 کارشناسی و خبره استفاده‌گردید. پاسخ پرسش شوندگان به صورت اولویت بندی اثرات اقلیمی براساس روش AHP فازی و رتبه‌بندی مناطق اقلیمی براساس روش Waspas مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد، ضریب t در تمامی شاخص‌ها بیشتر از صفر و حد متوسط می‌باشد، بدین ترتیب بین تمام شاخص‌ها و ریسک تغییر اقلیم رابطه معنادار مشاهده می‌شود. بیشترین ضریب متعلق به مخاطرات محیطی با ضریب 9/35 می‌باشد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد، میانگین تمامی شاخص ها بیشتر از عدد چهار می‌باشد و رابطه تمام شاخص‌ها با یکدیگر مثبت می‌باشد که این مسئله بیانگر تأثیر تک تک این شاخص ها برروی یکدیگر می‌باشد. بیشترین وزن نهایی شاخص‌های شش‌گانه در روش AHP FUZZY متعلق به مخاطرات محیطی با وزن 201/0 و سپس منابع آبی با وزن 193/0، اقتصادی 170/0 می‌باشد. رتبه‌بندی مناطق اقلیمی با استفاده از روش واسپاس نشان داد، به لحاظ ریسک‌پذیری تغییر اقلیم در شاخص‌های شش‌گانه به ترتیب منطقه نیمه خشک، خشک، مدیترانه‌ای، نیمه‌مرطوب، فراخشک، مرطوب و سرد و کوهستانی در رتبه‌های1تا7 قرار گرفته‌اند