تحلیل و بررسی مزایا و چالشهای اخلاقی مدلهای زبانی بزرگ در سپهر پژوهش
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران.
doi
10.22034/jipm.2025.2050658.1901چکیده
مدلهای زبانی بزرگ چه کاربستهایی دارند و این کاربستها به چه مزایا و چالشهایی بهویژه در سپهر پژوهش میانجامند؟ در این مقاله به تحلیل و بررسی مهمترین مزایا و چالشهای اخلاقی این مدلهای زبانی خواهیم پرداخت. خواهیم دید که در کنار مزایایی همچون رفع موانع زبانی برای نویسندگان غیرانگلیسیزبان، کاهش هزینه آمادهسازی، صرفهجویی در زمان، افزایش کیفیت نگارش، ترویج راحتتر دانش، و کمک به پژوهشگران دارای شرایط خاص، چالشهای مهمی نظیر توهم، مسئولیتپذیری و مؤلفبودن، مشابهنویسی و سرقت ادبی، سوگیری، امنیت و حریم خصوصی، ایمنی و توان آسیبرسانی، شفافیت و توضیحپذیری، مسائل زیستمحیطی، بیکاری و بهرهکشی نیز وجود دارد. با تحلیل این مزایا و چالشها و گریز از رویکردهای کاملاً خوشبینانه یا بدبینانه نسبت به این فناوری، نشان خواهیم داد که برای رفع یا کمینه کردن شدت برخی از چالشها، بهویژه چالشهای خاصی که مدلهای زبانی در سپهر پژوهش ایجاد میکنند، نیاز به کارهای نظری، سیاستی، آموزشی و فنی وجود دارد.