ارائه مدل مفهومی تجربه کاربری در حوزه تعامل انسان-رایانه با استفاده از روش تحلیل مضمون
نویسندگان
1 استادیار، گروه طراحی صنعتی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه طراحی صنعتی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دکتری تخصصی طراحی صنعتی گروه طراحی صنعتی؛ دانشگاه تهران؛ تهران، ایران
doi
10.22034/jipm.2025.2051099.1911چکیده
با افزایش میزان استفاده از اینترنت و همچنین گسترش وسیع تعامل انسان-رایانه در مصنوعات و اشیای مختلف، نقش مفهوم تجربه کاربری روزبهروز در این حوزه برجستهتر میشود. تأثیر این عامل بر مقبولیت محصولات و همچنین خدمات دیجیتال و آنلاین شناخته شده و مورد تأیید متخصصان این حوزه است. با این حال، بهرغم کوششها و پژوهشهای صورتگرفته در خصوص تجربه کاربری، فقدان یک تبیین جامع و معتبر، بهطوری که ماهیت تجربه کاربری را تعریف کرده و عناصر مؤثر بر آن را تعیین نماید، در ادبیات پژوهشی حوزه تعامل انسان-رایانه مشهود است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفههای تجربه کاربری و ارائه تصویری شفاف از این مفهوم به روش تحلیل موضوعی انجام شد و بر این اساس به لحاظ هدف، یک پژوهش بنیادی است که با استفاده از یک روش تحلیلی بر روی اطلاعات کیفی اجرا شده است. برای انجام این پژوهش از روش تحلیل موضوعی استفاده شد. این روش در شش فاز به تجزیهوتحلیل دادههای پژوهش میپردازد. دادههای پژوهش از منابع معتبر دانشگاهی و به روش کتابخانهای گردآوری شد. تحلیل دادهها بر اساس فازهای تحلیل موضوعی انجام گردید و فرایند کدگذاری در دو مرحله انجام شد و سرانجام، تمهای یافتشده پس از دستهبندی تعریف شدند. یافتههای این پژوهش بهترتیب، یک چارچوب مفهومی برای تجربه کاربری در حوزه تعامل انسان-رایانه و همچنین عناصر معرف و سازنده آن است. عناصر سازنده بههمراه ویژگیهای معرف آن، که خصوصیات ذاتی آن هستند، یک مفهوم چندوجهی میسازند که دارای سه سطح (زیباییشناختی، عاطفی و معنایی) و سه نوع (ارگونومیک، تأثیری و شناختی) است.