پیش‌نگری بارش شمال‌غرب ایران مبتنی بر برونداد پروژه مقایسه متقابل مدل-های جفت‌شده فاز ششم(CMIP6)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشگاه تبریز، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه آب و هواشناسی

2 عضو هیات علمی دانشگاه تبریز، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه آب و هواشناسی

3 عضو هیات علمی دانشگاه تبریز، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه آب و هواشناسی

4 عضو هیات علمی دانشگاه تبریز، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه آب و هواشناسی

5 عضو هیات علمی دانشگاه تبریز، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه آب و هواشناسی

doi
چکیده

از مهم‌ترین اثرات تغییرات آب و هوایی تغییر در مشخصات بارش است. اهمیت آشکار بارش موجب تحلیل، بررسی و پیش‌بینی این عنصر اقلیمی در مناطق مختلف شده است. در این پژوهش نیز چشم‌انداز بارش روزانه شمال‌غرب ایران در دوره 2100-2021 براساس گزارش فاز ششم (CMIP6) تحت 4 سناریو (SSP 1-2.6 ,SSP 2-4.5,SSP 3-7,SSP 5-8.5) مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور با توجه به همبستگی داده‌های مشاهده شده و داده‌های دوره گذشته‌نگر مدل‌ها (2014-1995)، از بین 26 مدل مطالعه شده، مدل MPI-ESM-1-2LR به عنوان مدل منتخب، برای پیش‌نگری بارش روزانه منطقه بررسی شد. با توجه به بزرگ مقیاس بودن داده‌های مدل، ابتدا داده‌ها از نظر اریبی با روش دلتا تصحیح شدند و سپس ویژگی‌های بارشی منطقه از نظر درصد تغییر نسبت به دوره پایه، روند بارش در دوره آتی و تغییرات بارش در هر ماه تحت 4 سناریو تحلیل و بررسی شد. نتایج نشان دادند که چشم‌انداز بارش منطقه تحت سناریوهای مختلف، مقادیر کاهشی و افزایشی خواهد داشت. بیشترین درصد تغییر و روند کاهشی تحت سناریو SSP 3-7 مشاهده شد (12 درصد کاهش نسبت به دوره پایه) که در جنوب‌غرب منطقه نمایان‌تر است. برعکس مقادیر افزایشی بارش در اجرای مدل با سناریوی SSP 1-2.6 مشاهده شد که بیش از 6 درصد افزایش متوسط بارش نسبت به دوره پایه، بویژه در بخش‌های مرکزی نشان می‌دهد. از دیگر نتایج مهم این مطالعه می‌توان به افزایش بارش‌های شدید و جابجایی آن به سمت ماه‌های گرم سال اشاره کرد که در روزهای محدودی رخ داده و موجب توزیع ناهمگن بارش خواهد شد.