فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیکتوگرام‌ها نشانه‌های تصویری‌ِ ساده و فاقد جزئیات‌اند که معنای خود را بدون پیچیدگی و بلافاصله منتقل می‌کنند. بسیاری از طراحان جلد کتاب‌های کودک، از خرده‌شمایل‌های پیکتوگرافیک در لابه‌لای تایپوگرافیِ عناوین استفاده می‌کنند. خرده‌پیکتوگرام‌های به‌کاررفته در این تایپوگرافی‌ها، علاوه‌بر کارکرد زیبایی‌شناختی دارای کارکرد اطلاع‌رسانی نیز هستند. این خرده‌پیکتوگرام‌ها پیام خود را در عین سادگی، از مجرای آرایه‌های بصری انتقال می‌دهند. مقالۀ حاضر با تحلیل استعاره‌ها و مجازهای مفهومیِ مستتر در عناوین پیکتوگرافیکِ کتاب‌های کودک به چگونگی ساختار هنری و کارکرد معناییِ استعاره‌های تصویریِ این عناوین پاسخ می‌دهد. هدف مقالۀ پیش‌ِرو تحلیل شناختیِ فرایند شکل‌گیری و انتقال استعارات تصویری‌ای است که از به‌کارگیری شمایلی پیکتوگرافیک در متنی نوشتاری حاصل می‌آید. این پژوهش به روش تحلیلی‌توصیفی و وفق نظریۀ فیلیپس و مک‌کوآری در نوع‌شناسی استعارات تصویری و با استناد به آرای کوچش در استعاره‌ها و مجازهای مفهومی انجام شده است. فقدان استعاره‌شناسی پیکتوگرام در ایران و بسامد به‌کارگیری این شگرد هنری در عناوین کتاب‌های کودک، ضرورت پژوهش را مسجل می‌کند. مقالۀ پیش‌ِرو برای نخستین بار در ایران، نوع‌شناسی مذکور را از حوزۀ تصویر به حوزۀ تایپوگرافی گسترش می‌دهد. روش گردآوری داده‌ها به‌صورت هدفمند و جامعۀ آماری آن، عناوین کتاب‌های تصویری گروه سنی «الف»، «ب» و «ج» (فارسی و انگلیسی) است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد، اولا: نوع‌شناسی فیلیپس و مک‌کوآری در ساختار بصری و بلاغت معنایی، نه‌تنها برای تعامل بین دو تصویر کارآمد است؛ بلکه برای آرایه‌های مبتنی بر تعامل بین تایپوگرافی و پیکتوگرام نیز کارایی دارد؛ ثانیا، تولید و دریافتِ بلاغت معناییِ پیکتوگرافی‌ها در گرو درک خودکار استعارات مفهومی است.