نقد زمینه محور نقاشی پاپ ایرانی در عصر جهانی شدن (دهه‌های 80 و 90 خورشیدی)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد نقاشی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار گروه نقاشی، دانشکده هنر معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/ra.2026.2054322.1528
چکیده

ورود پاپ‌آرت به ایران به فضای باز فرهنگی اواخر دوره پهلوی باز می‌گردد. پاپ‌آرت وارداتی در ایران به تدریج با زمینه‌های فرهنگ عامه درآمیخت و به اشکال جدیدی ظهور یافت. با توجه به ارتباط ذاتی پاپ‌آرت با زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی، هدف این پژوهش تبیین مؤلفه‌های نقاشی پاپ ایرانی در دهه‌های 80 و 90 خورشیدی در پرتو تغییرات اجتماعی و فرهنگ عامه در عصر جهانی‌شدن است. برای پاسخ به این پرسش که مشخصات نقاشی پاپ ایرانی چیست و چه مضامین منحصر به فردی در نقاشی پاپ ایران بازنمایی شده است ، نقاشی‌های ایرانی که با تعریف هنر پاپ در مبانی نظری همخوانی داشتند انتخاب شدند و با رویکرد زمینه‌نگر (پساساختارگرا) تحلیل شدند . یافته ها حاکی از آنند که، نقاشی پاپ ایرانی با کنار هم قرار دادن نشانه‌های تصویری فرهنگ عامه ایرانی و فرهنگ وارداتی غربی به غلبه فرهنگی غرب در عصر جهانی شدن واکنش نشان داده است و بازه‌‌ای از حالت‌های ممکن درآمیختن فرهنگ‌ها در عصر جهانی‌شدن را گاه با لحنی طنز آلود و گاه با زبان تند کنایه به نمایش گذاشتند. نمایش کالاهای آمریکایی در زندگی روزمره ایرانی، کالاهای صادراتی معرف ایران در فضاهای غیر متعارف، صورت هایی با آرایش و جراحی‌های زیبایی اغراق آمیز، تولید انبوه زباله و پسماند از جمله موضوعات قابل توجه نقاشی پاپ ایرانی هستند که به نقد فرهنگ مصرفی ایرانی و رابطه نظام‌های سرمایه سالاری با جنگ و تخریب محیط زیست می‌پردازند.