فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طی سال های اخیر پدیده گردوغبار در پی رخداد دوره های خشک و افزایش متوسط دمای جهانی در سراسر دنیا رشد چشمگیری داشته است. از این رو مناطق واقع در کمربند خشک دنیا تاثیر بیشتری نسبت به سایر مناطق از این پدیده حدی داشته اند به همین منظور برای بررسی رخداد دوره های گردوغباری در استان قزوین از داده های 5 ایستگاه واقع در منطقه طی بازه زمانی 2002 تا 2021 و برای بررسی گردش جو نیز از داده های ERA5 با توان تفکیک 0.125 درجه جغرافیایی و برای پایش و ردیابی گردوغبار از مدل HYSPLIT و مقادیر AOD سنجنده MODIS استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که دوره های گردوغباری شدید در استان معطوف به فصل گرم سال و به خصوص تابستان منطقه بوده و از سویی کمترین درصد رخداد این پدیده نیز در دوره زمستانه منطقه می باشد. بررسی گردش جو منطقه ای نیز نشان داد 4 الگوی جوی بصورت منطقه ای و فرا منطقه ای در رخداد گردوغبارهای شدید و فراگیر منطقه نقش دارند که می توان به ترتیب به پرارتفاع جنب حاره و گسترش پایین سوی تاوه قطبی اشاره نمود. مسیریابی ذرات نشان داد که کانون های واقع بر روی عراق کنترل کننده دوره های گردوغباری منطقه می باشند و از سویی گردوغبارهای محلی متاثر از کانون های داخلی کشور بوده که عمده آن بر روی استان خوزستان شکل می گیرند. وجود کانون های خارجی از جمله ترکمنستان نیز به عنوان عامل تشدید کننده گردوغبارهای استان قزوین شناسایی شد. از نظر شدت گردوغبار و حجم انتقالی گردش پرارتفاع جنب حاره دارای بیشترین تاثیر بر روی منطقه بوده که بر اساس تحقیق حاضر می توان با استفاده از داده های با توان تفکیک بالا مقادیر ارتفاع ژئوپتانسیل و تاوایی نسبی را شاخصی مناسب برای پیش بینی این پدیده در دوره گرم سال در نظر گرفت.