ارزیابی تغییرات اقلیمی و اثرات آن بر عملکرد و رفاه تولید‌کننده و مصرف‌کننده دانه‌های روغنی (کنجد و کلزا )

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران

2 دکتری، اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران

3 دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه شاهد، تهران

4 دانشیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران

doi
چکیده

دانه های روغنی پس از غلات دومین ذخیره غذایی جهان را تشکیل می‌دهند. کنجد یکی از قدیم‌ترین گیاهان روغنی جهان بوده است که به خاطر طعم مطبوع، ثبات و پایداری زیاد، مقاومت زیاد به خشکی و خاصیت اکسیده نشدن روغن به عنوان ملکه گیاهان روغنی شناخته می شود. کنجد به عنوان یک منبع روغنی – پروتئینی مطرح است و دانه های کنجد دارای 34 تا 60 درصد روغن و 19 تا 30 درصد پروتئین است. کلزا یکی دیگر از دانه‌های روغنی است که با دارا بودن بیش از 40 درصد روغن در دانه و حدود 40 درصد پروتئین در کنجاله خود نقش مهمی در تغذیه انسان و خوراک دام و طیور دارد.تغییر اقلیم یک تغییر معنی‌دار و پایدار در توزیع آماری الگوهای آب و هوایی است که در طولانی‌مدت در یک منطقه خاص یا برای کل اقلیم جهانی رخ می‌دهد. در واقع این پدیده در نتیجه عوامل درونی مانند فرآیندهای دینامیکی زمین و یا عوامل بیرونی چون تغییرات در شدت تابش آفتاب و یا فعالیت‌های انسانی اتفاق می‌افتد.در اثر تغییر اقلیم متوسط متغیرهای آب و هوایی مانند دما و بارش ثابت نمانده و در مناطق مختلف تغییر می‌کند.هدف از انجام این مطالعه ارزیابی تغییر اقلیم و پیش‌بینی اثرات آن بر عملکرد و رفاه تولید کننده و رفاه مصرف کننده دو محصول کنجد و کلزا می‌باشد. داده‌‌های مورد نیاز هواشناسی و کشاورزی طی سالهای 1400-1370 به صورت داده‌های ترکیبی برای دو محصول جمع‌آوری شد. با استفاده از سناریوهای پیش‌بینی آب و هوا، عملکرد دو محصول پیش‌بینی شد. در نهایت به کمک مدل برنامه‌ریزی غیرخطی رفاه مصرف‌کننده، رفاه تولیدکننده و رفاه کل با استفاده از روش تعادل جزیی محاسبه و پیش‌بینی شد. برای انجام این مطالعه از نرم افزارهای Eviews ،Excel و GAMS استفاده شد. برای برآورد دقیق‌تر تابع واکنش عملکرد استان خوزستان به سه منطقه اقلیمی پهنه‌بندی شد.