مقایسه موج تتا در مراحل مختلف جستوجوی وبی: مقیاسی برای توجه پیوسته
نویسندگان
1 دکتری تخصصی علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشیار؛ دانشگاه شیراز؛ شیراز؛ ایران
2 دکتری بازیابی اطلاعات؛ دانشیار؛ گروه علوم کامپیوتر و اطلاعات؛ دانشگاه استراثکلاید؛ گلاسگو؛ انگلیس؛
3 دکتری تخصصی علم اطلاعات و دانششناسی،گروه علم اطلاعات، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشیار؛ گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه شیراز؛ شیراز؛ ایران؛
5 دکتری تخصصی روانشناسی بالینی؛ استاد؛ گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/jipm.2024.2032612.1663چکیده
جستوجوی وبی بهمنزلة ابزار اصلی برای دسترسی به حجم وسیعی از دادهها نقش مهمی در بازیابی اطلاعات ایفا میکند. هدف پژوهش حاضر، مقایسه سطح توجه پیوسته در مراحل مختلف جستوجوی وبی است. این پژوهش به لحاظ هدف، بنیادی و به لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات، کمی از نوع شبهآزمایشی است. نمونه پژوهش شامل 12 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز، و روش نمونهگیری هدفمند بود؛ زیرا دانشجویان تحصیلات تکمیلی بهواسطه انجام پژوهش، فعالیتهای جستوجوی بیشتری داشتند. برای محاسبه اندازه نمونه از نرمافزار «جی-پاور» استفاده شد، و حجم نمونه 12 نفر برآورد شد. با این حال، برای اطمینان، دادهها از 14 شرکتکننده جمعآوری شد. متغیر اصلی پژوهش سطح توجه پیوسته بود که از طریق ثبت فعالیت موج تتا با دستگاه الکتروآنسفالوگرافی 21 الکترودی سنجیده شد. بهمنظور پیشپردازش و تحلیل دادهها از کتابخانة «امانای» در زبان برنامهنویسی «پایتون» استفاده شد. دادههای پیشپردازششده با توجه به بازههای زمانیای که آزمودنی برای هر یک از مراحل جستوجوی وبی شامل خواندن سؤال، فرمولبندی پرسش جستوجو، بررسی صفحه نتایج موتور جستوجو، و قضاوت ربط صرف کرده بود، کنار هم قرار گرفت. سرانجام، توان نسبی موج تتا، بهعنوان مقیاس اندازهگیری سطح توجه پیوسته برای هر مرحله محاسبه شد و از طریق روش تحلیل واریانس با اندازهگیریهای مکرر این موج در مراحل مختلف جستوجو مقایسه شد. یافتهها نشان داد که توان نسبی موج تتا در مرحلة قضاوت ربط بهطور معناداری بالاتر از مرحله بررسی صفحه نتایج موتور جستوجو بود؛ اما در دو مرحله خواندن سؤال و فرمولبندی پرسش جستوجو، تفاوت معناداری نداشت. این یافته نشان میدهد که توجه پیوسته در مرحله قضاوت ربط از مرحله بررسی صفحه نتایج موتور جستوجو بالاتر است؛ زیرا کاربران هنگامی که در این مرحله قرار دارند، صفحات اطلاعات را با دقت بیشتری میخوانند، ربط آنها را بررسی میکنند، و پاسخ مورد نظر تکلیف جستوجو را پیدا میکنند. اما در مرحله بررسی صفحه نتایج موتور جستوجو، کاربران نیاز به توجه پیوستة بالایی ندارند. در این مرحله، کاربران اصولاً به مرور اجمالی عناوین میپردازند و بازههای توجهشان کوتاهتر است. از نتایج این پژوهش میتوان در طراحی موتورهای جستوجوی شخصیسازیشده با دادههای الکتروآنسفالوگرام استفاده کرد. ارزیابی میزان فعالیت موج تتای کاربران در صفحات محتوا میتواند نقش یک شاخص قابل اعتماد در بررسی میزان درگیری کاربران با محتوا و ارزیابی مرتبط بودن مطالب باشد.
