شناسایی رابطه شدت-مدت بارش‌ها با دبی جریان در رودخانة دز تحت تاثیر بارش‌های فوق سنگین (سیلاب سال های 2016و 2019)

نویسندگان

1 استادیار گروه اقلیم شناسی، واحد اهواز، دانشگاه ازاد اسلامی، اهواز

2 دانشجوی دکتری گروه آب و هواشناسی، واحد اهواز، دانشگاه ازاد اسلامی، اهواز.

3 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

4 استادیار گروه اقلیم شناسی، واحد اهواز، دانشگاه ازاد اسلامی، اهواز

doi
چکیده

شناسایی رابطه شدت-مدت بارش‌ها با دبی جریان در رودخانة دز تحت تاثیر بارش‌های فوق سنگین (سیلاب سال های 2016و 2019)چکیده بارش مهمترین و موثرترین منبع آب یک حوضه ابریز می‌باشد که با توزیع نابرابر مکانی و زمانی در سطح حوضه تغییر می‌کند. در این پژوهش دو بارش سنگین که منجر به بروز سیلاب‌ در سال‌های 2016 و 2019 شد به منظور آگاهی و شناخت سازو کارهای موثر بر رخداد این بارش-ها و شناسایی رابطه شدت مدت بارش با دبی جریان مورد بررسی واقع گردید. جهت تحلیل این روابط رویکرد محیطی به گردشی انتخاب شد. بعد از ترسیم نقشه های سطوح بالای جوی و تشخیص سامانه موثر در ایجاد بارش‌های فوق سنگین، دبی سیل ایجاد شده ناشی از سامانه های مذکور از داده های ثبت شده استخراج گردید. سامانه مؤثر در ایجاد بارش های فوق سنگین، سامانه کم فشار سودانی می باشد. نتایج بدست آمده نشان می دهد که دبی اوج سیلاب‌ها با تاخیری 12 تا 24 ساعته از روز اوج بارش‌ها بوده است و روند افزایشی رواناب ارتباط بسیار تنگاتنگی با افزایش شدت و تداوم بارش ها دارد. مقادیر دبی بدلیل بارش‌های فوق سنگین با مجموع بارش‌های بیش از 160 تا 120 میلی‌متر در برخی از ایستگاه‌ها بصورت تصاعدی هندسی در ایستگاه‌های هیدورومتری ثبت شده‌اند.کلمات کلیدی: شدت- مدت، بارش فوق سنگین ، رواناب سطحی