طراحی مدلی پویا برای تحلیل سرمایۀ اجتماعی با رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکدة مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکدة علوم شناختی و مغز، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد، دانشکدة علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

4 استاد، دانشکدة مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

5 دانشیار، دانشکدة مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2019.282916.1866
چکیده

هدف این تحقیق شناخت عمیق و تحلیل رفتار پیچیده، پویا، و غیرخطی عوامل مؤثر در فرایند تولید و انباشت «سرمایۀ اجتماعی» در گذر زمان و پاسخ به این پرسش‏هاست که «اعتماد»، «هنجارپذیری»، و «شبکه‏‏پذیری» چگونه شکل می‏گیرند؟ چگونه بر یک‌دیگر اثر می‏گذارند؟ طی چه فرایندی تولید و انباشته می‏شوند؟ چگونه بر سیستم‏های اقتصادی و اجتماعی تأثیر می‌گذارند؟ و با چه مکانیسمی سودآور می‌شوند و مزایا تولید می‏کنند؟ کمّی‏سازی و تعیین معادلات متغیرها، همچنین، تعیین مرز سیستم در این پژوهش با جمع‏بندی دیدگاه‏های نظریه‏پردازان، دریافت نظر خبرگان به کمک مصاحبه‏های نیمه‏ساختاریافته و تلفیق آن با روش دلفی فازی، فرایند تحلیل شبکه‏ای، و متدولوژی پویایی‏شناسی سیستم‏ها صورت گرفت. فرایند تولید سرمایۀ اجتماعی با سه زیرسیستم اصلی افراز و سپس دیاگرام‏های علّی‌ـ حلقوی و انباشت‌ـ جریان ترسیم شدند. پس از ساختاردهی کمّی به متغیرهای کیفی، با استفاده از اعداد فازی مثلثی و دیفازی‏ کردن آن‌ها، استخراج حلقه‏های فزاینده و تعادلی و تعیین نقاط اهرمی، شبیه‏سازی مدل عمومی با نرم‏افزار Vensim انجام گرفت و رفتار سیستم و مدل طراحی‏شده در سناریوها و سیاست‏های مختلف تحلیل و تفسیر و اعتبارسنجی شد. نتیجه اینکه با آزمون‏هایی برای ساختار مدل، رفتار سیستم و تحلیل حساسیت سیاست‏ها بر اساس هشت سیاست منتخب، راهکارهای بهینه برای اصلاحات و تغییرات بلندمدت در سیستم مورد مطالعه انتخاب و پیشنهاد شد.