واکاوی بی هنجاری بارش های ایران تحت تاثیر نوسان مادن جولیان طی دوره (2020-1980)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران.
2 استاد آب و هواشناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران
3 استاد گروه هواشناسی، سازمان هواشناسی کشور، تهران
4 استاد آب و هواشناسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران.
doi
چکیده
یکی از الگوهای تغییرات بزرگ اقلیمی در مناطق حاره ای دریایی، نوسان مادن- جولیان می باشد که دورههای زمانی زیرفصلی 30 تا 60 روزه، مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری را متاثر می سازد. اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﻛﻤﻴﺖﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻮ و اﻗﻴﺎﻧﻮس، از ﻗﺒﻴﻞ ﻓﺸﺎر، دﻣﺎی ﺳﻄحی و ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ اﻗﻴﺎﻧﻮس در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﺎره را به همراه دارد. در این پژوهش ابتدا داده های روزانه بارش 48 ایستگاه سینوپتیک 2020-1980، از سازمان هواشناسی دریافت و کنترل کیفی در سه سطح صفر 1و2، شامل کنترل کیفی ساختاری، حدود فیزیکی، همبستگی پارامترهای داخل گزارش، رنج اقلیمی، همبستگی زمانی و مکانی، کنترل کیفی شد. با استفاده از روش ویلر و هندون، دامنه دو مولفه آن بعنوان شاخص اصلی این نوسان در نظر گرفته شد.این شاخص بر مبنای توابع متعامد تجربی میدانهای هواشناختی شامل میانگین باد ترازهای ۸۵۰ و ۲۰۰ میلی باری و تابش موج بلند خروجی (OLR) بین عرض های 20 درجه جنوبی و 20 درجه شمالی محاسبه شد. در ادامه روزهای فعالیت فازها با توالی 7 روزه و مولفه بالای 1 ، بهعنوان مبنای خوشه بندی فازها قرار گرفت و با محاسبه بی هنجاری هر فاز نسبت به بلند مدت آن در بازه زمانی DJF و با عبور داده ها از فیلتر میان گذر 30 تا60 روزه ، پهنه بندی هر فاز در عرض 25 تا 40 درجه شمالی و طول 44تا 63 شرقی تولید شد. در انتها فازهای 1،2،7،8 بعنوان فازهای موثر بارش و فازهای 3،4،5،6 بعنوان فازهای تضعیف کننده بارشهای ایران در پهنه بندی تولید شد بطوریکه هنگام تقویت MJO در منطقه اندونزی تضعیف مقدار بارش و بلعکس در فازهایی که MJO در شرق اقیانوس هند رو به تضعیف است، روند گسترش بارش در ایران رخ میدهد. همچنین در نتایج آزمونهای آماری نیز، بسامد دورانهای خشک و تر به ترتیب با رخدادهای فاز مثبت و منفی MJOهمبستگی نشان داد.